تحليل انتقادي بر تعاريف قانون در فلسفه حقوق پوزيتيويستي

هرچند فلسفيدن، در مفهوم قانون، تاريخي به قدمت تاريخ فلسفه و تاريخ حقوق دارد، سؤال از چيستي قانون به‌ويژه در قرون معاصر از مباحث محوري فلسفه حقوق به‌ويژه در سنت پوزيتيويستي آن بوده است. اهميت فلسفۀ قانون به دليل نقش ويژه قانون در تحولات اجتماعي‌ـ سياسي جوامع بشري و گذار از حقوق سنتي و حقوق ديني به حقوق مدرن و پسا‌مدرن ارزيابي مي‌شود زيرا قانون ابزاري منطقي و عقلاني براي كاربست آخرين اراده عمومي تلقي مي‌شود كه خود ناشي از شكل‌گيري حكومت‌هاي برآمده از همان قرارداد اجتماعي است. اين پژوهش درصدد مقايسه تطبيقي پرسش از ماهيت قانون در انديشه فيلسوفان حقوق در «سنت پوزيتيويستي» آن و پاسخ به اين پرسش مهم است كه آيا با شكل‌گيري جوامع مدرن و مدرنيته حقوقي مي‌توان گريزي از قانون و حكومت قانون يا بديلي براي آن يافت. يافته اين پژوهش مبيِّن آن است كه قانون و حاكميت آن به عنوان نماد بارز اراده عمومي حاصل از قرارداد اجتماعي در انديشه فيلسوفان حقوق در سنت پوزيتيويستي آن داراي چه وجوه اشتراك و افتراقي است و نتيجه اين پژوهش مبين آن است كه با شكل‌گيري جوامع مدرن و مدرنيته حقوقي تاكنون گريز يا بديلي براي قانون ارائه نشده است و پارادايم قانون و حاكميت آن همچنان پارادايم غالب است.