بررسي ويژگي‌هاي مورفولوژيكي، آناتوميكي و بيوشيميايي گياه دارويي چوچاق (Eryngium caucasicum Trautv.)

Eryngium caucasicum (چوچاق) از خانواده Apiacea بومي نواحي شمالي ايران با خاصيت دارويي و غذايي قابل توجهي است. در اين پژوهش ويژگي‌هاي مورفولوژيكي و آناتوميكي برگ‌، دم برگ، ساقه و ريشه چوچاق با ميكروسكوپ نوري، همچنين ميزان فنل، فلاونوئيد، فعاليت آنتي اكسيداني با استفاده از دستگاه اسپكتروفوتومتر و آناليز تركيبات اسانس بخش هوايي با استفاده از دستگاه GC و GCMS ارزيابي شد. بررسي ها نشان داد مزوفيل برگ هاي گياه دو لپه اي چوچاق در دو طرف ناحيه فوقاني و تحتاني برگ زير اپيدرم از پارانشيم نردباني و در مركز پارانشيم اسفنجي وجود دارد. همچنين آرايش مشخص بافت مكانيكي كلانشيم، به ويژه در برگ ها، چين و چروك هاي مشخص در كوتيكول برگ نيز ديده مي شود. ساقه و دمگل داراي شيارهاي طولي و سلول هاي كلانشيم هستند. آئرانشيم در ساقه و ريشه وجود دارد، ولي اسكلرانشيم در هيچ يك از قسمت هاي مورد مطالعه گياه ديده نشد. ذرات اگزالات كلسيم و كانال هال هاي ترشحي در تمام قسمت هاي مورد مطالعه مشاهده شد. اندام هوايي چوچاق داراي 53/9 ميلي گرم درگرم ماده خشك فلاونوئيد، 48/79 ميلي گرم در گرم ماده خشك فنل و 62/97 درصد فعاليت آنتي اكسيداني بود. ميزان اسانس استخراج شده از اندام هاي هوايي 37 درصد و عمده ترين تركيبات موجود در اسانس شامل Piperitone (48/78 درصد)، ß-Sesquiphellandrene (12/64 درصد)، (Z)-Falcarinol (7/85 درصد) و (Z)-ß-Farnesene (6/36 درصد) بود.