بررسي تغييرات فضايي- زماني ميانگين ذوب برف فصول سرد در منطقه شمال غرب ايران

بررسي تغييرات زماني و مكاني ذوب برف داراي اهميت زيادي در زمينه هاي مختلف از جمله مديريت منابع آب دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسي تغييرات زماني و مكاني و نيز خودهمبستگي فضايي ميزان ذوب برف شمال غرب ايران براي ماه هاي فصول سرد انجام شده است. براي اين منظور، داده هاي ذوب برف از مركز اروپايي پيش بيني ميان مدت هوا (ECMWF)، نسخه (ERA5) با قدرت تفكيك مكاني 0.25×0.25 درجه طي دوره آماري 1982 تا 2022 دريافت و سپس به چهار دوره ده ساله تقسيم گرديد. جهت تحليل تغييرات خودهمبستگي فضايي، از شاخص‌هاي موران جهاني و تحليل لكه هاي داغ (گتيس- آرد جي) در سطح معني داري 90، 95 و 99 درصد استفاده گرديد. هم چنين به منظور تعيين اثر دما بر ميزان ذوب برف، روند تغييرات ميانگين حداقل دماي ماهانه تعداد 20 ايستگاه سينوپتيك منطقه شمال غرب مورد بررسي قرار گرفت. نتايج حاصل از پژوهش حاضر نشان داد كه در منطقه مورد مطالعه ذوب برف داراي خودهمبستگي فضايي و الگوي خوشه اي شديد مي باشد. طي دهه اول تا پايان دهه چهارم، ميزان ذوب برف در ماه هاي اُكتبر، نوامبر و دسامبر بين تقريبا صفر تا 5.27 ميلي متر در روز بوده، كه در ماه دسامبر همراه با ناهنجاري منفي حداقل دما، از پهنه (تعداد پيكسل) و مقدار ذوب برف شمال غرب كاسته شده است. نتايج حاصل از تحليل ميزان تغييرات ذوب برف در ماه هاي فصل زمستان نيز نشان داد كه در اين فصل هم مقدار و هم پهنه ذوب برف در طي دوره مورد مطالعه افزايش پيدا كرده است. بدين صورت كه دامنه ي تغييرات آستانه ي ذوب برف در ماه هاي ژانويه، فوريه و مارس بين 0.95 تا 19.27 ميلي متر در روز از دهه اول تا پايان دهه چهارم افزايش پيدا كرده است. در بين ماه هاي فصل زمستان، ماه فوريه با ناهنجاري شديد مثبت حداقل دما (با روند افزايشي معني دار حداقل دما) همراه بوده، و بر اين اساس به پهنه (تعداد پيكسل) و مقدار ذوب برف شمال غرب افزوده شده است.