سخن‌شناسي فرهنگ‌ بنياد سعدي در نقد نگرش او به فرهنگ ايران باستان

سعدي و انديشه‌هاي او همواره مورد توجه منتقدان بوده است. يكي از جنبه‌هاي نقد كه مي‌تواند مخاطب را با انديشه‌ها و سرچشمه‌هاي تفكر سعدي آشنا كند نقد فرهنگ بنياد است. سخن‌شناسي فرهنگ بنياد بر مؤلفه‌هاي فرهنگي به كار رفته در متن با توجه به تاريخ پديد آمدن اثر توجه مي‌كند. در آثار سعدي سه آبشخور فكري مي‌توان يافت كه هر سه قدرتمند و مؤثر هستند. يكي سرچشمه‌هاي ايران باستان و توجه سعدي به فرهنگ ايران پيش از اسلام است، دوم جريان حكمت اسلامي است كه سعدي را تحت تأثير متكلمان و حكيمان بزرگ جهان اسلام نظير امام محمد غزالي قرار داده و سومين آبشخور انديشه او را مي‌توان جريان عرفان ايراني دانست كه در كار تلطيف فضاي زهدي و ايجاد جوّ شاعرانه در برخورد با مقولات اعتقادي است. سعدي در برخورداري از انديشه‌هاي ايران پيش از اسلام بسيار تحت تأثير فردوسي بوده است. در اين تحقيق نشان داده‌ايم كه سعدي چگونه نشانه‌هاي ايران باستان را در آثار خود به كار گرفته و در زمانه‌اي كه از نظر تاريخي توجه به آيين‌ها و شخصيت‌هاي ايران باستان نوعي كفر به شمار مي‌آمده چگونه توانسته گفتمان جديدي در ستايش از داد و خرد و شكوه ايران پيش از اسلام بيافريند. اين پژوهش با اتكا به اصول نقد فرهنگي در پي آن است كه بداند چرا در بين شاعران و هنرمندان قبل از قرن هفتم توجه سعدي بيش از همه به فردوسي بوده است.