صنايع‌دستي و نقش آن در اقتصاد خانوادۀ قفقازي دورۀ روسيۀ تزاري

شرايط جغرافيايي، اقليمي و فرهنگي متنوع و وجود منابع اوليۀ غني، شرايط مناسبي براي رونق صنايع‌ دستي مختلف در قفقاز فراهم كرده بود. اين صنعت پيوند عميقي با فرهنگ و اجتماع داشت و جايگاه مهمي را در اقتصاد منطقه به خود اختصاص داده بود. هرچند شيوۀ مديريت خانواده در اين دوره دچار تغييرهاي زيادي شد و نگاه استعمارگرايانۀ دولت روسيه بر اقتصاد منطقه در دوره‌هاي مختلف سايه افكنده بود، بيشتر اعضاي يك خانوادۀ قفقازي به پشتوانۀ صنايع ‌دستي، نقش مهمي در تقويت اقتصاد خانواده و تضمين دوام و بقاي آن داشتند. محصولات توليدشده در اين منطقه، بيشتر به مصرف داخلي مي‌‌رسيد و ‌غير از محصولات ابريشمي و قالي، در اقتصاد و تجارت خارجي اهميت زيادي نداشت. با رويكرد توصيفي ـ تحليلي در پي پاسخ اين پرسش هستيم كه صنايع‌ دستي در آخرين دهه هاي روسيۀ تزاري، چه نقشي در اقتصاد خانوادۀ قفقازي داشت؟ در پاسخ اين فرضيه مطرح مي‌شود كه با توجه به ساختار اجتماعي، تنوع آب‌وهوايي، مواد خام در دسترس و شرايط سياسي ايجادشده در قفقاز زير سلطۀ روسيه، صنايع دستي با گسترش روحيۀ مشاركت‌پذيري اعضاي خانواده و بالابردن سطح اشتغال و افزايش درآمد سرانه، بخش قابل توجهي از بار اقتصادي منطقه را بر دوش مي‌كشيد. اين نوشتار با روش كيفي مبتني بر تحليل محتوا و ابزار آن داده‌هاي تاريخي تنظيم شده است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد صنايع ‌دستي در زندگي مردم قفقاز جنوبي بيشتر از قفقاز شمالي تأثير داشت و نزديك به ۳۰ درصد درآمد سالانۀ يك خانواده را تشكيل مي‌داد.