پوپوليسم و سياست در ايران پس از انقلاب؛ تحليل محتواي گفتارهاي رؤساي جمهور از 1368 تا 1395

حضور مردم در انقلاب 1357 مُهر خود را بر سرشت حكومت برآمده از آن باقي گذاشت. مقامات سياسي جمهوري اسلامي در طي چهار دهه، همواره بر حضور توده‌ها تأكيد كرده و كوشيده‌اند نشان دهند كه رويكردها و سياست‌هاي اتخاذي آن­ها تماماً در جهت خدمت به مردم بوده ­است. بنابراين دولت‌هاي بعد از انقلاب را از برخي لحاظ مي‌توان دولتي پوپوليستي و مقامات آن را پوپوليست ناميد. گرايش‌هاي پوپوليستي اين مقامات ربط چنداني به گرايش‌هاي اقتصادي و سياسي آنها نداشته؛ به‌طوري كه خصيصه‌هاي مورد اشاره در ميان تمامي جريان‌ها خود را نشان داده است. اين مقاله با روش تحليل محتواي كيفي و انتخاب شش سخنراني هم‌وزن (از نظر مناسبت) از هر يك از رؤساي جمهور از سال 1368 تا 1395، ابتدا مولفه‌ها و شاخص‌هاي پوپوليسم در ابعاد مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي را شناسايي و كدگذاري كرده و سپس ميزان شاخص‌هاي پوپوليستي را در هريك از آن‌ها نشان داده و تحليل محتوا ‌مي‌نمايد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه در مقام هم‌سنجي، بيشترين مؤلفه‌هاي مرتبط با پوپوليسم به ترتيب در گفتار احمدي‌نژاد، روحاني، هاشمي و خاتمي و بيشترين كدها به ترتيب در احمدي‌نژاد، روحاني، خاتمي و هاشمي نمود يافته است.