ساخت فعل مركب و عبارت فعلي در چند نوشتۀ فارسي ميانه

زبان فارسي ميانه يا پهلوي از زبان‌هاي ايراني ميانۀ جنوب غربي است و چنان‌كه از نامش پيداست بازماندۀ گونه‌اي از فارسي باستان است. بنابراين، از لحاظ تحول تاريخي، زبان فارسي باستان به فارسي ميانه و فارسي ميانه به فارسي نو تبديل شده است. پس از دگرگوني زبان فارسي ميانه و رواج فارسي نو، برخي از ساختارهاي زباني از جمله ساخت فعل مركب و عبارت فعلي نيز دگرگون شد. در اين پژوهش پرسش اصلي اين است كه ساخت فعل مركب و عبارت فعلي در سه متن فارسي ميانه (اندرز مهرسپندان، روايت پهلوي و كارنامۀ اردشير بابكان) چگونه بوده است. براي رسيدن به پاسخ، تمامي فعل‌هاي مركب و عبارت‌هاي فعلي از سه متن‌ فارسي ميانۀ مذكور گردآوري و بر اساس ساختار و اجزاي تشكيل‌دهندۀ آن‌ها طبقه‌بندي شد. نتيجۀ اين پژوهش نشان داد در سه متن يادشده ساخت فعل مركب شامل اسم + همكرد؛ صفت + همكرد؛ قيد يا قيد پيشوندي + همكرد و گروه حرف اضافه‌اي+ همكرد مي‌شود. ساخت عبارت فعلي نيز به صورت حرف اضافه+ اسم+ فعل؛ حرف اضافه+ اسم معني+ فعل؛ حرف اضافه+ قيد+ فعل است. شناخت ساختارهاي فعل مركب و عبارت فعلي براي تهيۀ واژه‌نامۀ زبان فارسي ميانه سودمند خواهد بود و پژوهشگران را در شناخت اين ساختارها در زبان فارسي ياري خواهد داد.