تبيين مؤلفه‌ هاي تعيين‌ كننده‌ تصميم‌ گيري فرزندآوري در زنان و مردان سنين باروري: يك مطالعه كيفي

زمينه و هدف: در طي سال‏هاي اخيـر، تغييرات گسترده‏اي در روند فرزندآوري خـانواده‏ها ايجـاد شـده، به‏طوري كه تمايل به فرزندآوري و داشتن فرزندان بيش‏تر در ميان خانواده‏هاي ايراني با كاهش چشمگيري مواجه بوده است. لذا مطالعه حاضر با هدف تبيين مؤلفه‏هاي تعيين‏كننده‏ تصميم‏گيري فرزندآوري در زنان و مردان سنين باروري انجام گرفته است. روش بررسي: پژوهش حاضر يك مطالعه كيفي با رويكرد تحليل محتواي قراردادي است. مشاركت‏كنندگان تعداد 19 نفر از زنان و مردان همسردار سنين باروري ساكن شهر زنجان بودند كه در سال 1402 به روش نمونه‏گيري هدفمند و با رعايت اصل حداكثر تنوع، انتخاب و پس از كسب رضايت آگاهانه وارد مطالعه شدند. داده‏ها با استفاده از مصاحبه‏هاي نيمه ساختار يافته انفرادي تا زمان رسيدن به اشباع نظري گردآوري و به طور همزمان تحليل شد. براي مديريت تحليل داده‏هاي متني از نرم‌افزار MAXQDA نسخه ۲۰۲۰ استفاده شد. يافته‌ها: در طي فرآيند استقرايي تحليل داده‏ها، هفت طبقه اصلي شامل الگوپذيري اجتماعي، بازانديشي مدرن در ساختار خانواده، مقتضيات اجتماعي و اقتصادي، دغدغه‏هاي نوين فرزندپروري، مسؤوليت‏گريزي و آسايش طلبي، تجارب پيشينه ناخوشايند و چالش‏هاي سني به عنوان مؤلفه‏هاي تعيين‏كننده‏ تصميم‏گيري فرزندآوري استخراج شد. طبقه مقتضيات اجتماعي و اقتصادي با 505 كد باز بيش‌ترين مفهوم تكرارشونده در تمام مصاحبه‏ها بود. نتيجه‌گيري: هنجار شدن كم فرزندي در جامعه و تغيير ارزش‏ها و نگرش‏هاي افراد در راستاي معناي فرزند از يك سو و معضلات اقتصادي و اجتماعي از سوي، ديگر افراد را به سوي كم فرزندخواهي سوق داده است. همچنين كم فرزندخواهي پاسخي است به گرايش‌هاي فردگرايي زنان و مردان و گريز از دغدغه‏هاي فرزندپروري.