بررسي و تحليل خوشه هاي معنايي در غزل هاي حافظ با رويكرد ِدستور زبان فارسي

حافظ دستور زبان متفاوت تري از ديگر شاعران ايراني دارد چرا كه مي خواهد براي مفاهيم تثبت شده تعريف متفاوت تري ارايه كند . از اين روست ك به دستور زبان براي ايجاد تغيير مي انديشد.اما اين كه حافظ چگونه دستور زبان فارسي را گسترش مي دهد مساله ي مهمي است . حافظ باايجاد تعليق در نقش هاي دستوري كه فراتر از بحث تنازع است، هر بيت راازخوشه هاي معنايي چندگانه سرشار مي كند. انديشه اي كه در پس پشت مفاهيم چند گانه شعر حافظ نهفته است حول محور شك در مفاهيم ثابتي است كه معمولاً گفتمان‌هاي پيش از او در پي تثبيت و تداوم آن ها بوده‌است . به ويژه دو مفهوم يقين و سرنوشت كه حافظ با ايجاد خوشه هاي معنايي چندگانه اين دو مفهوم را از حالت ثابت به تحرّك وا مي دارد.البته منظور اين نيست كه حافظ در تمام بيت هاي غزل خود به اين دو مفهوم خاص مي پردازد بلكه مقصود اين است كه از نظر فرم دستوري، بيت به بيت، مفاهيم را دچارتعليق مي كند و مخاطب را از تصميم گيري در باره‌ي يك معناي خاص به شك مي اندازد و بدين گونه است كه اجازه مي دهدكه مخاطب برداشت خود را همراه شك و ترديد در معناي شعر داشته باشد. از اين رو مخاطب ديگر خودش را محصور در مفاهيم مشخّصي احساس نمي كند.