ميزان تأثيرپذيري شيخ كليني از حسين بن سعيد اهوازي در كتاب كافي

حسين بن سعيد اهوازي از شخصيت‌هاي شاخص سدۀ دوم هجري، صاحب روش نويني در جامع‌نگاري است؛ به‌گونه‌اي كه كتاب‌ها و شيوۀ ايشان در تدوين كتب، الگو و ملاك سنجش كتب مؤلفان قرار گرفته است. اين پژوهش در تلاش است با روش اكتشافي، ضمن بررسي روايات حسين بن سعيد در كتاب كافي كه يك اثر جامع فاخر شيعي در سدۀ چهارم و از كتب اربعه شناخته مي‌شود، ميزان تأثيرپذيري شيخ كليني از حسين بن سعيد را در دو جهت ساختاري و محتواييِ تدوين كتب اثبات كند. پس از بيان اينكه كليني حدود يك‌بيست‌وسوم كتابش را به‌واسطۀ 17طريق معتبر از حسين نقل كرده كه نشان از اهتمام جدّي وي به جايگاه علمي و شخصيت ايشان دارد، براي اثبات تأثيرپذيري ساختاري، تعداد و عناوين كتب دو محدّث را مقايسه كرديم. بااينكه در نگاه اوليه، در تعداد كتاب‌هايشان اختلاف داشته و در عناوين كتب، اشتراكات كمتري دارند؛ اما با نگاه محققانه اثبات كرديم كه هر دو در تعداد كتاب داراي 32 كتاب و در عناوين، صاحب 19عنوان مشترك‌اند. همچنين شيخ كليني در گستردگي موضوعات رواياتش كه ما در چهار موضوع فقهي، اعتقادي، اخلاقي و تفسيري دسته‌بندي كرديم، تابع شيوۀ تدوين حسين بن سعيد بوده و با توجه به اينكه هدفش، نقل روايات صحيح است، در 56 باب، اولين روايت و در 26 مورد، عنوان باب را دقيقاً از همان روايات ايشان، انتخاب كرده كه نشان مي‌دهد وي در انتخاب محتواي كتابش هم، تحت‌تأثير روش نوآورانۀ حسين بن سعيد بوده است.