هستي‌شناسي حيات‌هاي اجتماعي؛ حلقه‌اي مفقوده در نظام مباحث حكمت اسلامي

هدف از اين مقاله، تبيين معناي دقيق هستي‌شناسي حيات‌هاي اجتماعي و اثبات ضرورت و مزيت جايابي اين موضوع در منظومۀ مباحث حكمت اسلامي براي شناخت بهتر قوس نزول و صعود آفرينش از منظر فلسفي است. به اين منظور و با روشي فلسفي-تحليلي، ابتدا امكان جايابي اين مسئله براساس موضوع و روش فلسفۀ اسلامي تحليل و بررسي مي‌شود و نشان داده مي‌شود كه «هستي‌شناسي» هر موضوعي از جمله حيات‌هاي اجتماعي در حيطۀ مسائل فلسفۀ اولي است. به اين ترتيب فراتر از امكان، اين وظيفۀ فيلسوف است كه درمورد جامعه از منظر هستي‌شناختي اعلام موضع كند. همچنين اهميت و لزوم فعليت اين مبحث از بعد تأثير آن در تعيين الگوهاي كلان روشي در علوم اجتماعي مورد بحث قرار مي‌گيرد. در گام پاياني، با تشريح جايگاه هستي‌شناسانۀ حيات‌هاي اجتماعي در قوس نزول و صعود آفرينش روشن مي‌شود كه شناخت اين دو قوس آفرينش بدون هستي‌شناسي حيات‌هاي اجتماعي دچار نواقص عمده‌اي به‌لحاظ فلسفي است. در مقابل با جايابي اين مبحث در منظومۀ قواعد حكمي مي‌توان به خوانش‌هاي نويني از برخي از قواعد حكمي با رويكرد اصالت جمعي دست يافت. امكان تبيين حركت جوهري حيات‌هاي اجتماعي و پرداختن به موضوع فلسفۀ تاريخ در متن مباحث فلسفي، از مزاياي اين نگرش در چينش و طرح قواعد حكمي است.