نقدي بر اجراي نظريۀ زندگي همگاني يان گل در ايران از منظر انديشۀ اسلامي با تكيه بر نظريۀ ادراكات اعتباري علامه طباطبايي

نظريۀ زندگي همگاني يان گل از نظريه‌هاي مطرح درباره برنامه‌ريزي و طراحي فضاهاي شهري است كه تجارب اجرايي موفقي را در كشورهاي غربي داشته است؛ از اين‌رو اين نظريه‌پرداز در كشورهاي مختلف دنيا از جمله ايران مدنظر قرار گرفته و آثار برجستۀ وي، ترجمه و منتشر شده است. اگرچه اجراي نظريۀ زندگي همگاني گل مي‌تواند آثار مثبتي براي كيفيت زندگي شهري مانند افزايش سرزندگي، امنيت، سلامت و پايداري داشته باشد، به‌دليل تفاوت‌هاي اقتصادي، سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اعتقادي ميان كشورهاي غربي و كشور ايران، امكان‌سنجي و بومي‌سازي آن بسيار ضروري به‌نظر مي‌رسد. به همين علت اين پژوهش با تأكيد بر بعد فرهنگي و با بهره‌گيري از انديشه‌هاي اسلامي به‌دنبال نقد اين نظريه است. اين عمل در پژوهش حاضر با محوريت انديشه‌هاي علامه طباطبايي، از فيلسوفان اسلامي برجستۀ معاصر و صاحب نظريۀ ارزشمند ادراكات اعتباري صورت گرفته است. روش پژوهش براساس نظريۀ ادراكات اعتباري علامه طباطبايي تدوين شده است. با توجه به اين نظريه مفاهيم جهان اجتماعي را مفاهيم اعتباري و تغييرپذير تشكيل مي‌دهند؛ از اين‌رو براي تحليل اعتباريات بايد هستي‌شناسي و انسان‌شناسي شكل‌دهنده به اين مفاهيم شناسايي و تحليل شوند تا علل پيدايش و كارايي آن‌ها روشن شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد اعتباريات اصلي تشكيل‌دهندۀ نظريۀ زندگي همگاني گل، مغايرت‌هايي با انديشۀ اسلامي دارد. با اين حال مي‌توان با مدنظر قراردادن اعتباريات تغييريافته بر مبناي انديشۀ اسلامي براي اصلاح نظريۀ موجود سبب رفع پيامدهاي منفي فرهنگي آن شد و از اين نظريه براي پاسخ‌گويي توأمان به نيازهاي مادي و معنوي شهروندان استفاده كرد.