تحليل انتقادي نسبت دانش و ارزش در ديدگاه عبدالكريم سروش

رابطۀ دانش و ارزش يكي از مباحث در حوزۀ فرا اخلاق به شمار مي‌رود؛ سروش نظريۀ جدايي دانش از ارزش را مطرح كرده است و اين مقاله با هدف احصاي عوامل زمينه‌ساز طرح اين نظريه از سوي سروش و به‌روش توصيفي- تحليلي، انجام گرفته است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد، پنج عامل سبب شد تا سروش اين ايده را مطرح كند: تبعيت از پوپر و تأثيرپذيري از پوزيتيويست‌ها در تعريف علم و تمايز علوم؛ اعتقاد به اينكه استنتاج «بايد» از «هست»، با قواعد منطق ناسازگار است؛ باور به اينكه ارزش‌ها، اعتباريات محض هستند؛ اعتقاد به اينكه اخلاق علمي، اخلاقي بي‌هويت است؛ اعتقاد به اينكه اخلاق علمي، با جبرگرايي ملازمه دارد. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد، مي‌توان «بايد»ها را از «هست»ها استنتاج كرد؛ قائل شدن به وجود پيوند ميان دانش و ارزش، منجر به جبرگرايي و بي‌هويتي اخلاق نخواهد شد، بلكه مي‌توان با تكيه‌كردن بر حقايق (هست‌ها)، به اخلاق هويت بخشيد؛ مفاد بايدونبايدهاي اخلاقي درواقع همان ضرورت بالقياس است كه ميان فعل انسان و نتايج فعل او برقرار مي‌شود؛ علم، هم شامل دانش تجربي است و هم شامل دانش عقلي، عرفاني، نقلي و فلسفي و تعريف علم مي‌تواند معارف غيرتجربي را نيز دربربگيرد.