ارزيابي محتوي كارتنوئيد در تغيير رنگ جهش‌يافته سيب‌زميني ايجاد شده با پرتو گاما

مقدمه و هدف: سيب‌زميني با نام علمي Solanum tuberosum گياهي است يكساله از تيره سولاناسه، كه براي استفاده از غده زيرزميني آن كشت مي شود. سيب زميني چهارمين ماده غذايي مهم دنيا بعد از برنج، گندم و ذرت است و تنها و مهم ترين غذاي غده اي دنيا مي باشد. رنگ گوشت سيب زميني يكي از مهم ترين فاكتورها در سيب زميني مي باشد. رنگ گوشت در اغلب ارقام تتراپلوئيد سيب زميني دامنه‌اي از سفيد تا كرم و زرد تا زرد تيره دارد. تعداد كمي از ارقام به رنگ گوشت قرمز يا آبي/صورتي وجود دارند. زرد بودن رنگ گوشت سيب‌زميني يكي از فاكتورهاي تأثيرگذار براي انتخاب و معرفي ارقام در داخل كشور مي‌باشد. با توجه به ايجاد كلون جهش‌يافته با خصوصيات كمي و كيفي برتر و با تغيير رنگ گوشت سيب‌زميني از رقم كايزر كه از ارقام با خصوصيات بسيار خوب مي‌باشد؛ اين تحقيق با هدف مشخص شدن دلايل تغيير رنگ كلون حاصل از ايجاد جهش فيزيكي پرتو گاما در رقم كايزر به انجام رسيده است.مواد و روش‌ها: جهت تعيين تغييرات محتوي كل و اجزا كاروتنوئيد، تعداد 4 تكرار از كلون‌هاي تغيير رنگ زرد سيب‌زميني جهش‌يافته حاصل از پرتوتابي گاما به همراه شاهد والدي رقم‌هاي كايزر و مارفونا كه در مزرعه تحقيقاتي مركز تحقيقات اردبيل كشت گرديده بود با استفاده از روش‌هاي كروماتوگرافي اسپكتروفتومتري، كروماتوگرافي مايع با كاركرد بالا و مقايسه كيفي، رنگ پوست و گوشت آنها مورد بررسي قرار گرفتند.يافته‌ها: مطابق نتايج حاصل از اسپكتروفتومتري، ميزان كاروتنوئيد كل لاين‌هاي جهش‌يافته كايزر و مارفونا به‎ترتيب برابر با 319.54 و 344/09  ميكرو گرم در 100 گرم وزن تر گوشت سيب‌زميني بوده و در رقم‌هاي والدي (شاهد) آنها به‎ترتيب برابر با 246/36 و 292/73 ميكروگرم در 100 گرم وزن تر بوده است. اين نتايج نشان مي‌دهد كه محتوي كاروتنوئيد كل اين دو لاين جهش‌يافته به‎ترتيب 1/3 و 1/18 برابر محتوي كاروتنوئيد والد خود مي‌باشد. نتايج بررسي محتوي اجزا كاروتنوئيد نشان داد محتوي لوتئين در كلون‌هاي جهش‌يافته نسبت به شاهد افزايش داشته و نسبت ويالازانتين در ارقام مادري (شاهد) نسبت به كلون‌هاي جهش‌يافته بيشتر بوده است.نتيجه‌گيري: مطابق نتايج حاصله كه منطبق بر بررسي منابع انجام شده بود مشخص شد محتوي كاروتنوئيد كل در تغيير رنگ پوست و گوشت سيب‌زميني نقش مهمي را ايفا مي‌نمايد و همچنين افزايش ميزان لوتئين نيز در اين امر نقش دارد و به نظر مي‌رسد عامل تغيير رنگ گوشت سيب‌زميني كلون جهش‌يافته حاصل نسبت به شاهد در وهله اول افزايش محتوي كاروتنوئيد كل و همچنين افزايش ميزان محتوي لوتئين آن مي‌باشد.