كاربرد شاخص هاي تحمل به خشكي براي گروه بندي ارقام و لاين‌هاي پيشرفته جو

مقدمه و هدف: با توجه به خشكسالي هاي چندسال اخير، نياز كم محصول جو به آب وخاك غني، نياز كشور در تامين مواد غذايي جامعه و اهميت جو در صنايع غذايي، لذا معرفي ژنوتيپ هاي پرمحصول و مقاوم به خشكي امري ضروري مي باشد.مواد و روش‌ها: به‎منظور بررسي تحمل به خشكي16 ژنوتيپ جو و شناسايي ژنوتيپ هاي متحمل و حساس بر اساس عملكرد دانه و شاخص هاي تحمل به خشكي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصـادفي بـا چهار تكـرار در دو شرايط ديم و آبياري تكميلي در ايستگاه تحقيقـات كشاورزي ايلام در سـال زراعـي 1399-1400 انجام شد. پس از برداشت، عملكرد دانه اندازه‌گيري گرديد. يافته‌ها: نتايج همبستگي بين شاخص‌هاي تحمل به خشكي و عملكرد دانه در دو شرايط مورد آزمايش نشان داد كه شاخص تحمل (STI)، ميانگين بهره‎وري (MP)، ميانگين هارمونيك (HM) و ميانگين هندسي بهره‎وري (GMP)همبستگي مثبت و معني داري با صفات عملكرد دانه در هر دو شرايط محيطي داشتند در نتيجه بهترين شاخص‌ها جهت گزينش لاين ها و ارقام متحمل به تنش خشكي در هردو محيط مي‌باشند. با توجه به شاخص‌هاي مورد مطالعه، ژنوتيپ‌هاي شماره 11، 9، 10 و 12  به‎ترتيب بعنوان لاين هاي داراي بالاترين ميزان تحمل به تنش خشكي شناخته شدند. بر اساس شاخص SIIG ژنوتيپهاي 11 و 9 بالاترين مقدار را نشان دادند در حالي كه ژنوتيپ‌هاي 3 و 4 كمترين مقدار داشتند. همچنين تجزيه به عامل ها بر اساس روش تجزيه به مولفه‌هاي اصلي نشان داد كه دو عامل اول 5/98 درصد (عامل اول 68/7 % و عامل دوم 29/8 %) از تغييرات كل را توجيه مي‌نمايد. نتيجه گيري: بر اساس نتايج بدست آمده ژنوتيپ‌هاي شماره 9 و 11 داراي بالاترين تحمل به تنش خشكي و عملكرد بوده كه مناسب كشت در مناطق تحت تنش رطوبتي مي‌باشند و ژنوتيپ‌هاي شماره 3 و 13 مناسب كاشت در مناطق فاقد تنش رطوبتي مي‌باشند.