پيامدهاي اثرگذاري سياست خريد تضميني گندم بر تغييرپذيري هاي قيمت گندم و رفاه كل

باتوجه به اهميت راهبردي گندم در امنيت غذايي و معيشت بخش عمده اي از مردم ايران، اين پژوهش ضمن بررسي تغييرپذيري هاي قيمت خريد تضميني گندم، تلاش كرده تا پيامدهاي سياست خريد تضميني گندم بر نوسان هاي قيمت گندم و رفاه كل جامعه را بررسي كند. بدين منظور، از يك مدل اقتصادسنجي ساختاري تجميع شده از ايران و ديگر كشورهاي جهان (تنها شامل صادركنندگان عمده‌ گندم) بهره گرفته شد. در اين راستا، كميت رابطه هاي بين دو بازار داخلي و خارجي و تأثير سياست‌هاي خريد تضميني گندم در ايران با رابطه هاي غيرخطي و با كشش ثابت به صورت يك كالا-دو ناحيه مدل‌سازي شد و تغييرپذيري هاي رفاه كل ناشي از اعمال اين سياست تحليل شد. نتايج بررسي گوياي آن است كه قيمت جهاني گندم و تقاضاي كنوني گندم ايران در سال پيش بر تقاضاي گندم ايران اثر معني‌دار داشته است. برآورد الگوي عرضه‌ گندم ايران نيز نشان داد كه اعمال سياست خريد تضميني و سطح قيمت داخلي گندم اثر معني‌دار و مثبتي بر عرضه گندم دارد. معني‌داري روند زماني نيز نشانگر آن است كه بهبود تكنولوژي بر روند افزايش عرضه‌ گندم موثر بوده است. برآورد تقاضاي وارداتي گندم ايران نيز گوياي آن است كه تقاضاي واردات تحت تاثير قيمت داخلي گندم، قيمت جهاني گندم و تقاضاي گندم ايران در سال پيش قرار دارد. نتايج بيانگر آن است كه سياست خريد تضميني رابطه‌ معني‌دار اما منفي با قيمت داخلي گندم دارد. نتايج محاسبه شده رفاه نيز حاكيست قيمت‌گذاري نادرست و عدم توجه به اصول اقتصادي موجب شده خالص رفاه جامعه در مجموع 21 ميليارد ريال منفي شود. اين موضوع نشانگر‌ آن است كه دخالت دولت از طريق قيمت‌گذاري گندم در بهبود رفاه مصرف‌كنندگان و توليدكنندگان كارا نبوده‌ است.