ارزيابي مخاطرات محيطي و آسيب‌پذيري منطقۀ حفاظت‌شدۀ حرا با استفاده از مدل DPSIR

مخاطرات محيطي از مهم‌ترين عوامل افزايش آسيب‌پذيري در مناطق تحت حفاظت است، از اين‌رو شناسايي اين مخاطرات در اكوسيستم‌هاي طبيعي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در پژوهش حاضر به ارزيابي مخاطرات محيطي و آسيب‌پذيري در منطقۀ حفاظت‌شده حرا در چارچوب مفهومي مدل ‌DPSIR‌ پرداخته شد و سپس اولويت و رتبه‌بندي اين مخاطرات با استفاده از روش ‌TOPSIS‌ تعيين شد.‌ مطابق نتايج، 31 عامل در وقوع مخاطرات محيطي در منطقه اثر دارند كه 24 عامل داراي منشأ انساني و 7 عامل داراي منشأ محيطي هستند. نتايج حاكي از آن است كه مهم‌ترين عامل وقوع مخاطرات محيطي در منطقۀ حرا، عوامل انساني است. افزون‌بر اين، مطابق نتايج وزن‌دهي و اولويت‌بندي مخاطرات محيطي در منطقه، بيشترين وزن مربوط به «شدت اثر» و كمترين وزن مربوط به «احتمال وقوع» مخاطرات محيطي اختصاص است.‌ درجۀ مخاطره‌پذيري عوامل تهديدكنندۀ منطقه نيز حاكي از آن است كه از 31 عامل شناخته‌شده، 11 عامل از مخاطرات تحمل‌ناپذير و 10 عامل از مخاطرات محيطي شايان توجه هستند. بر اين اساس، توسعۀ فعاليت‌هاي انساني و تداوم شدت وقوع مخاطرات محيطي مي‌تواند به افزايش آسيب‌پذيري و همچنين اثرهاي جبران‌ناپذير در منطقۀ حفاظت‌شدۀ حرا منجر شود. بنابراين كنترل اين مخاطرات مستلزم برنامه‌ريزي و مديريتي يكپارچه در سطح منطقه است. در اين زمينه، نتايج به‌دست‌آمده مي‌تواند با ارائۀ گستره‌اي از مخاطرات محيطي و درجۀ مخاطره‌پذير بودن منطقۀ حفاظت‌شدۀ حرا، به تصميم‌گيران و برنامه‌ريزان در تدوين برنامه‌اي مديريتي و نيز اتخاذ اقداماتي راهبردي در اين منطقه كمك كند.‌