بررسي تأثير ابعاد كالبدي، كاركردي و ادراكي مؤلفه امنيت بر ميزان حضورپذيريِ دانشجويان؛ به‌منظور افزايش عدالت فضايي (مورد مطالعاتي: شهر تهران)

ايجاد عدالت فضايي در فضاهاي عمومي، همواره يكي از بزرگ‌ترين چالش‌هاي مديران، برنامه‌ريزان و معماران ‌است. بنا بر رويكرد توزيعيِ عدالت فضايي، فضاها بايد به‌گونه‌اي طراحي شوند كه پاسخگوي نيازها و ترجيحات متفاوتِ گروه‌هاي مختلف باشند. يكي از اين نيازها و تفاوت‌ها در دو جنس، تفاوت آن‌ها در احساس امنيتِ آن‌هاست. ازآنجاكه اغلب فضاهاي عمومي، عمدتاً توسط مردان و بر اساس استانداردهاي فضايي مطابق با جنسيت و نياز مردان، طراحي، برنامه‌ريزي و ساخته مي‌شوند. هدف اين تحقيق، ايجاد فرصت برابرِ حضور براي دانشجويانِ دختر و پسر در فضاي باز پرديس‌هاي دانشگاهي از طريق تبيين معيارها و شاخص‌هاي مؤلفه امنيت در قالب يك مدل مفهومي و همچنين، بررسي تأثير مؤلفه امنيت بر ميزان حضور دانشجويان است. رويكرد اين پژوهش، تركيبي (آميخته) است و روش آن در قسمت كيفي؛ تحليل محتوا و در قسمت كمّي؛ پيمايشي است و ازلحاظ هدف؛ كاربردي مي‌باشد. پس از تبيين مدل مفهومي، براي پاسخ به سؤالات بخش كمّيِ تحقيق و گردآوري داده‌ها، از روش پيمايشي و ابزار پرسشنامه‌ي محقق ساخته استفاده شد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه معيارها و شاخص‌هاي مؤلفه‌ «امنيت» مؤثر بر حضورپذيري دانشجويان، متشكل از ابعاد سازنده فضاهاي باز عمومي و در سه بُعد كالبدي: «امنيت فيزيكي» و «دسترسي فيزيكي»؛ كاركردي: «تفكيك فضايي» و «كنترل قلمرو» و ادراكي: «خوانايي» و «نظم بصري» است و پس از تجزيه‌و‌تحليل داده‌ها و ‌تأييد مدل مفهوميِ پيشنهادي، مشخص گشت كه همه معيارهاي مؤلفه امنيت (به‌عنوان متغير پيش‌بين) به‌جز رؤيت پذيريِ فضا، پيش‌بيني كننده حضورپذيري (به‌عنوان متغير ملاك) هستند و با بررسي ضرايب استاندارد، مشخص شد كه معيارهايِ امنيت فيزيكي (0.31) و خوانايي (0.31)؛ بيشترين پيش‌بيني‌ كننده حضورپذيري هستند. بعدازآن به ترتيب، كنترل قلمرو (0.25)، نظم بصري (0.23)، تفكيك فضايي (0.15) و دسترسي فيزيكي (0.09) قرار دارد و آنچه در بين زنان و مردان در رابطه با معيار‌هاي امنيت براي حضورپذيري اهميت بيشتري دارد، به ترتيب بر اساس اندازه اثر شامل: خوانايي (0.23)، نظم بصري (0.23)، امنيت فيزيكي (0.18)، كنترل قلمرو (0.15)، تفكيك فضايي (0.12)، رؤيت پذيري (0.06) و دسترسي فيزيكي (0.05) مي‌شود. لذا پاسخ محيط به نيازهاي متفاوت زنان و مردان در احساس امنيت، به حضور بيشتر آن‌ها در فضا مي‌انجامد.