نقد گونه‌شناسي خاورشناسان در مكي و مدني بودن آيات و سور قرآن

قرآن به‌‌عنوان مهمترين منبع ديني مسلمانان همواره كانون توجه بوده و از ديرباز تاكنون براي فهم آن توسط دانشمندان مسلمان و غيرمسلمان تلاش‌‌هاي بسياري انجام شده ‌‌است. از نكات مهم در خصوص قرآن، نزول تدريجي آن در طول 23 سال رسالت پيامبرa باتوجه‌به مقتضيات زمان و مكان نزول آن است كه همين مسئله بر چگونگي فهم آن مي‌‌افزايد. يكي از مباحث مهمي كه از دوران صحابه تا به امروز در مجامع قرآن‌‌پژوه‌ مطرح ‌بوده، موضوع مكي و مدني‌بودن آيات و سوره‌‌هاي قرآن است كه در نحوه تحليل و تفسير آيات اثر دارد. روش پردازش مطالب در پژوهش حاضر به‌صورت توصيفي- تحليلي است و پس از مطرح‌كردن ديدگاه دانشمندان مسلمان درخصوص مكي و مدني‌بودن آيات و سور قرآن، بررسي و نقد نظرات خاورشناسان قرآن‌پژوه خواهد آمد و سپس گونه‌شناسي نظرات ايشان ارائه مي‌شود. طبق دستاوردهاي اين پژوهش مجموعه نظرات پيرامون مكي و مدني‌بودن آيات و سوره‌هاي قرآن كريم در پنج دسته گونه‌‌شناسي جاي مي‌گيرد: ديدگاه دوگانه گلدتسيهر؛ ديدگاه سه‌گانه لامنس و نويورث، ديدگاه چهاربخشي گوستاو وايل و نولدكه و رود ويل و بلاشر؛ ديدگاه شش‌بخشي ويليام مولر، و دسته‌بندي محتوايي ريچارد بل و هرشفيلد. قابل‌توجه آنكه علي‌رغم تفاوت‌هاي بسيار در دسته‌بندي آيات بخش مكي، از يك بخش تا پنج بخش، خاورشناسان در يگانگي آيات و سوره‌هاي مدني اختلافي نداشتند و همگي ايشان بخش مدني را صرفاً يك گروه در نظر گرفته‌اند.