نقش توسعه بخش مالي در ارتباط بين ريسك محيط زيستي و سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي

مقدمه: طي سال‌هاي اخير مشكلات محيط زيستي مورد توجه بسياري از سياستگذاران قرار گرفته است. در بسياري از كشورهاي در حال توسعه سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي و ريسك محيط‌ زيستي نقشي حياتي براي رشد و توسعه اقتصادي ايفا مي‌كنند. از اين روي بررسي ارتباط سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي و ريسك محيط زيستي ضروري است. در اين راستا، مطالعه حاضر نقش توسعه مالي را در رابطه بين سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي و ريسك محيط زيستي مورد بررسي قرار داده است.مواد و روش‌ها: در مطالعه حاضر ابتدا با استفاده از آزمون ديكي‌فولر تعميم‌يافته، مانايي متغيرها بررسي شده است و سپس با بكارگيري روش هم‌انباشتگي كائو، رابطه بلندمدت بين متغيرهاي مدل مورد بررسي قرار گرفت. در نهايت اثر توسعه مالي، سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي، توليد ناخالص داخلي سرانه و شهرنشيني بر ريسك محيط زيستي براي 35 كشور طي دوره 2021-1990 با بكارگيري گشتاورهاي تعميم‌يافته پانلي مورد بررسي قرار گرفت.نتايج: با توجه به اين كه بنابر آزمون‌ ريشه واحد ديكي‌فولر تعميم‌يافته برخي متغيرها در سطح و برخي در تفاضل مرتبه اول مانا شده‌اند، براي پرهيز از رگرسيون كاذب در تخمين‌ها، هم‌انباشتگي بين متغيرها مورد بررسي قرار گرفت. نتايج آزمون هم‌انباشتگي كائو رابطه بلندمدت بين متغيرها را تأييد كرد. همچنين، نتايج مدل‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي بر ريسك محيط زيستي اثري منفي و معنادار دارد. بيشتر سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي از كشورهاي توسعه‌يافته با مقررات محيط زيستي سخت‌گيرانه مي‌آيد، از اين رو، آن‌ها مي‌توانند فناوري‌هاي محيط زيستي برتر‌ را به كشور ميزبان منتقل كنند. در نهايت، سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي راه را براي ارتقاي پايداري محيط زيستي در كشور ميزبان هموار مي‌كند. همچنين نتايج نشان داده است كه توسعه بخش مالي، ريسك محيط زيستي را در مدل (2) كاهش مي‌دهد زيرا توسعه مالي به‌دليل تجهيز منابع مالي و امكان دسترسي به تكنولوژي‌هاي كاراتر، به ارائه اطلاعات بيشتر در مورد اهميت محيط زيست به‌ويژه در كشورهاي در حال توسعه كمك مي‌كند. در مدل اول نيز يك رابطه غيرخطي U شكل بين توسعه مالي و ريسك محيط زيستي وجود دارد. عبارت تعامل FD × FDI نيز اثر معناداري بر ريسك محيط زيستي ندارد. نتايج همچنين نشان مي‌دهد كه رشد اقتصادي و شهرنشيني، ريسك محيط زيستي را كاهش مي‌دهند.بحث: اين مطالعه بيان مي‌كند كه توسعه بخش مالي در كشورهاي در حال توسعه مي‌تواند افزايش كيفيت محيط زيست را به همراه داشته باشد. با اين حال، نتايج ممكن است در يك بخش مالي توسعه‌يافته متفاوت باشد‌. بيشتر سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي از كشورهاي توسعه‌يافته با مقررات محيط زيستي سخت‌گيرانه مي‌آيد، از اين رو، آن‌ها مي‌توانند فناوري‌هاي محيط زيستي برتر‌ را به كشور ميزبان منتقل كنند. در نهايت، سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي راه را براي ارتقاي پايداري محيط زيستي در كشور ميزبان هموار مي‌كند. از طرفي با افزايش درآمد واقعي، افراد توانايي بيشتري براي اختصاص منابع براي حفاظت از محيط زيست و كاهش ريسك محيط زيستي دارند. همچنين، رشد اقتصادي ناشي از فناوري بهبود يافته مي‌تواند بازدهي بالاتر با ريسك محيط زيستي كمتر را فراهم كند. شهرنشيني نيز به‌دليل استانداردهاي بالاتر زندگي، افزايش سلامت عمومي، اثرات خارجي مثبت و صرفه به مقياس، بهره‌وري بالاتري را به همراه دارد از اين روي براي محيط زيست مفيد است.