پارادايم نقش كتابخانه‌هاي عمومي در اطلاع‌رساني به انواع معلولين: رويكرد كيفي

هدف: رفتار و نياز اطلاعاتي معلولان، به عنوان بخش عظيم و توانمندي از جامعه كه به علت محدوديت‌هاي جسمي نياز اطلاعاتي بيشتر و با امكانات متفاوت و خاصي دارند، حائز اهميت است. دسترسي به اطلاعات حق مسلم هر فرد و لازمه بقا در هزاره سوم است؛ بنابراين، تأمين نيازهاي اطلاعاتي بدون آگاهي از نيازهاي واقعي اين گروه از جامعه امكان‌پذير نيست و اگر بدون در نظر گرفتن آن اقدام به اطلاع‌رساني و تأمين امكانات شود، اين اقدامات مفيد فايده نخواهد بود. هدف از انجام اين پژوهش تبيين مدل پارادايم نقش كتابخانه‌هاي عمومي در اطلاع‌رساني به انواع معلولين است.روش: اين پژوهش با رويكرد كيفي و با روش نظريه زمينه‌اي انجام گرفت. شيوه گردآوري اطلاعات مصاحبه عميق نيمه‌ساختار يافته بود كه پس از گفتگو با 11 نفر از كارشناسان خبره و محققان در حوزه علم اطلاعات و دانش‌ شناسي اشباع نظري، تحقق يافت. براي تحليل داده‌ها از روش كدگذاري باز، ثانويه و گزينشي مصاحبه‌ ها استفاده شد.يافته‌ ها: يافته‌ ها مشتمل بر پديده اصلي، شرايط على، زمينه‌ ها، راهبردها، مداخله‌گرها و پيامدهاست. شرايط علي نقش كتابداران نابينا، كمبود منابع و نقش انگيزه ‌هاي معلولين در دسترسي به اطلاعات است. مهم ترين عوامل مداخله‌گر نقش الگوي اطلاع ‌رساني و نقش دانشگاه‌ هاست. مهمترين زمينه ‌ها در شاخص‌ هاي دسترسي به منابع، دسترسي به اطلاعات معلولين خاص و امكانات فناوري هستند. راهبردها شامل شناسايي نيازها، همكاري نهادهاي علمي، لزوم تدوين قوانين جديد و لزوم طراحي الگوي اطلاع‌رساني براي معلولين است. مهمترين پيامدها موارد بهبود وضعيت معلولين و هماهنگي سازمان‌ها هستند.نتيجه‌گيري: براي استفاده از كتابخانه ‌هاي عمومي و دسترسي معلولين به اطلاعات مورد نياز، بايد خدمات و امكاناتي فراهم شود. مهمترين اين امكانات شامل دسترسي به فضاي كتابخانه و منابع، برگزاري دوره ‌هاي آموزشي و تفريحي متناسب با نياز معلولان، داشتن منابع انساني و كتابدار آموزش ديده است. همچنين، مأموريت اصلي كتابخانه ‌هاي عمومي را مي توان نقش آن‌ها در رفع موانع ارائه خدمات به معلولين دانست.