بررسي توزيع سيلاب ‌هاي كلان حوضه رودخانه اترك

سيلاب در طول دوران هاي مختلف همواره به عنوان يك بلا و آسيب محيطي مورد توجه بوده و همه ساله بخش زيادي از امكانات مالي و جاني انسانها توسط اين مخاطره طبيعي تحت تأثير قرار گرفته است كشور ايران با توجه به موقعيت كوهستاني و اقليمي خاص خود، به عنوان يك كشور سيل خيز شناخته مي.شود رودخانه اترك واقع در شمال شرقي كشور ايران نيز از اين قاعده مستثني نبوده و سيلاب هاي زيادي را دارد. به منظور بررسي و توزيع سيلابهاي كلان حوضه رودخانه اترك از داده هاي آبدهي روزانه ۳۵ ايستگاه هيدور متري طي بازه زماني ۳۰ ساله استفاده شد. براي استخراج سيلابهاي كلان در منطقه با استفاده از روش آماري موسوم به روش فيلتر عددي برگشتي اقدام به جداسازي رواناب پايه از كل شد. نتايج نشان داد كه سري زماني مستخرج پس از اعمال روش فيلتر عددي برگشتي نشان از داشته كه در ۳ دهه رفتار متفاوتي از سيلابها در حوضه آبريز مشاهده مي شود در دهه نخست سيلابها از شدت بالاتري برخوردار بوده كه اين شدت بالا از تواتر بالايي نيز برخوردار بوده است. در دهه دوم از حجم سيلاب ها به شدت كاسته شده و در دهه سوم حجم سيلابها به مانند دهه نخست بوده اما از نظر زماني با فواصل بيشتري اتفاق شديدترين سيلابها نشان داد كه با افزايش حجم رواناب كل اختلاف بالايي بين آن و رواناب پايه بوجود مي آيد و رخداد اين فرآيند به صورت ناگهاني بوده و گاها به بيش از ۱۰ برابر رواناب پايه مي رسد حجم بالاي دبي در دوره هاي سيلابي و از طرفي نوسان دهه اي در رخداد سيلاب هاي شديد در حوضه آبريز اترك نشان داد كه جهت پيش بيني بلندمدت نيز ميتوان از روش فيلتر عددي برگشتي استفاده كرد.