اثرات رقابت بين بخش‌هاي كشاورزي و شرب بر روي ارزش اقتصادي منابع آب زيرزميني

جمعيت در حال رشد و افزايش درآمدها، تقاضاي آب براي مصارف كشاورزي، صنعتي و بخش خانگي را افزايش داده است. از طرف ديگر، عرضه آب از منابع سطحي به سمت منابع زيرزميني سوق پيدا كرده است، ادامه اين روند تامين آب در 50 درصد مناطق شهري ايران را وابسته به منابع آب‌هاي زيرزميني مي‌كند. همين امر ذخيره منابع آب‌ زيرزميني را به طور قابل ملاحظه‌اي كاهش داده است. رشد شهرنشيني و وجود دو شهر تهران و كرج در اين دشت باعث افزايش تقاضاي آب در بخش خانگي و در نتيجه كاهش سهم آب مصرفي در بخش كشاورزي شده است. براي مديريت بهينه آب و با توجه به تقاضاي آب در بخش‌هاي مختلف اقتصادي، در اين مطالعه اثرات تغيير در تقاضاي آب در بخش خانگي بر روي فعاليت‌هاي كشاورزي و ارزش اقتصادي آن براورد شده است. براي تخمين تقاضاي آب خانگي از روش مطلوبيت استون-گري و براي برآورد و محاسبه ارزش اقتصادي و اثرات تقاضاي آب خانگي بر بخش كشاورزي از رهيافت برنامه ريزي‌رياضي اثباتي استفاده گرديد. نتايج نشان داد كه ارزش اقتصادي آب در بخش كشاورزي معادل 550 تومان به ازاي هر متر مكعب مي‌باشد. حال اگر سهم بخش كشاورزي از آب زيرزميني به ميزان 1، 5، 10 و 20 درصد كاهش يابد، ارزش اقتصادي آب در بخش كشاورزي افزايش يافته و به 600، 703، 761 و 976 تومان به ازاي هر مترمكعب خواهد رسيد. به دليل محدوديت ايجاد شده توسط تقاضاي آب در بخش خانگي و كاهش آب در دسترس پيشنهاد مي‌شود، سياست گذاران علاوه بر قيمت‌گذاري بر مبناي ارزش اقتصادي آب در بخش كشاورزي سياست‌هاي تشويقي سرمايه‌گذاري در دستگاه‌هاي آبياري مدرن در كوتاه مدت و همچنين تحويل حجمي آب و كنترل حجم آب تحويلي به كشاورزان به منظور افزايش بهره‌وري بيشتر و كاهش تلفات آب و حفظ آبخوان‌ها در بلند مدت پيش گيرند.