كاربست فقهي تقيه جهادي در هندسه معرفتي و تأثير آن در بازيافت هويت تمدني اسلام

مقاله‌ي حاضر با هدف تبيين نقش تقيه به‌عنوان عامل بازدارنده از ايجاد بحران هويت تمدني و دگرديسي فرهنگي و اعتقادي جامعه ‏اسلامي‏، درصدد روش‏شناسي «تقيه جهادي» و بازيابي نقش تقيه در «جهاد تبيين» است. مسأله اصلي پژوهش، چگونگي صيانت از دين و هويت تمدني شيعي در آموزه تقيه است. سؤال اصلي نحوه مواجهه با پديده سكولاريزاسيون و نرماليزاسيون در مسير ايجاد تمدن نوين اسلامي است؟ فرضيه اصلي مطالعه مبتني بر ساختارشكني در تقسيم‏بندي روشي تقيه به لحاظ كاركردي، ناظر به كنترل كيفيت رفتار تمدني متقي و اجراي اين حكم‏ ثانوي مي‏باشد. غايت‏شناسي تقيه از سنخ عبوديت است، لذا اگر در گرداب سكوت و تغيير جغرافياي فلسفي جامعه، بي‏هويتي شكل بگيرد نامطلوب است. تقيه بايد متضمن غايت توحيدي باشد تا رهيافتي به تمدن نوين اسلامي‏ مدنظر رهبر معظم انقلاب ‏اسلامي داشته باشد. در اين هندسه معرفتي، برائت از سكولاريسم، ليبراليسم و انديشه‏هاي التقاطي مبناي دولت‏پژوهي است و برآيند آن، اسلامي شدن دولت، جامعه و گشودن دروازه‏هاي تمدن نوين اسلامي‏ به روي جوامع است. بنابراين تقيه مي‏تواند كارويژه‏اي فراتر از فقه محض پيدا كند. اين مقاله كه در نوع خود پيشينه‏اي ندارد، با روش تحقيق مبتني بر دستگاه مركب «قياس- استقراء» و ارائه ادله عقلي- نقلي به روش توصيفي- تحليلي، مطالعه‏اي بينارشته‏اي انجام داده است. «فلسفه‏عملي تقيه جهادي» به‌عنوان يكي از راهبردهاي حفظ دين و تقابل با دشمن، شامل هرگونه تلاش، كوشش و كنش‏گرايي جامعه و فرد متقي در راستاي عبوديت الهي و رسيدن به‌غايت توحيدي مي‏باشد كه در واقعيت عيني جامعه كاركرد جهاد براي قدسي نمودن بنيادهاي تعاملي جامعه و سازوكار زيست اجتماعي و اقامه تمدن ‏اسلامي‏ داشته باشد