تحليل تطبيقي قابليت مطالبه زيان تفويت فرصت ناشي از تاخير در تاديه پولي در فقه و حقوق

يكي از نيازهاي مهم امروزي كه قواعد فقهي و حقوقي بايد به آن پاسخ دهند، مطالبه زيان­هايي است كه به دليل تأخير يا عدم انجام تعهد، منتهي به از دست دادن فرصت تحصيل منفعت و يا دفع ضرري محتمل و مربوط به آينده مي‌شود. درگذشته بسياري از حقوق‌دانان بر اين عقيده بودند كه فقط زيان‌هايي قابل مطالبه است كه قطعي بوده باشد و به دليل آنكه فرصت تحصيل منفعت و يا اجتناب از ضرر آينده به مرحله قطعيت درنيامده، زيان­هاي ناشي از اين‌گونه موارد، قابليت مطالبه را ندارد. البته، بررسي­هاي صورت گرفته در آثار حقوق‌دانان نشان مي­دهد كه امروزه ديگر در قابليت مطالبه و جبران خسارت ناشي از تفويت فرصت اتفاق‌نظر وجود دارد. بر همين اساس اين نوشتار كوشيده است تا با روش توصيفي تحليلي اثبات نمايد كه نه‌تنها ازمدلولِ قواعد متعدد فقهي ازجمله «لاضرر» و «اتلاف» مي­توان زيان تفويت‌فرصت ناشي از تأخير در تاديه دين پولي را قابل مطالبه دانست، بلكه رويكرد سال­هاي اخير ديوان عالي كشور و عمومات و اصول حقوقي حاكم بر مسئوليت مدني، ازجمله اصل جبران كامل خسارات نيز دلالت بر همين امر دارد.