بررسي تنوع عملكرد و صفات مورفولوژيكي اكسشن ها و گونه‌هاي Lathyrus

خلر (Lathyrus) بزرگترين جنس در قبيله مهم اقتصادي Fabeae است. از خلر به صورت چند منظوره در تغذيه دام، كاشت در اراضي كم بازده، مقاومت به سرما، كم آبي و افزايش حاصلخيزي خاك مورد استفاده قرار مي‌گيرد. به‌منظور بررسي عملكرد و صفات مورفولوژيكي  44 اكسشن از شش گونه جنس Lathyrus شامل يك اكسشن  L. aphaca var. aphaca، هفت اكسشن L. cassius، يك اكسشن L. chloranthus، دو اكسشن L. cicera، 22 اكسشن L. inconspicuus و نه اكسشن L. sativus، آزمايشي به‌صورت طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار در ايستگاه تحقيقاتي البرز كرج اجرا شد. نتايج نشان دادند كه اختلاف معني‌داري بين اكسشن‌هاي L. cassius و L. inconspicuus  از نظر خصوصيات مورفولوژيكي به‌جز زمان گلدهي و رسيدگي بذر وجود داشت. اكسشن‌هاي مورد مطالعه گونه L. sativus علاوه بر زمان گلدهي و رسيدگي بذر تنوعي در وزن خشك گياه، توليد زيست توده و ويزگي‌هاي غلاف نيز نشان ندادند. پتانسيل زراعي 44 اكسشن شش گونه مورد مطالعه با منشاء جغرافيايي مختلف در شرايط ثابت مزرعه‌اي نشان داد كه عملكرد اكسشن‌هاي هر گونه هيچ ارتباطي با منشاء جغرافيايي آنها ندارند. اين ترتيب مي‌توان اظهار نمود كه شباهت بين اكسشن‌ها ناشي از منشاء جغرافيايي آنها نبوده و پراكنش طبيعي گونه‌هاي Lathyrus بوسيله ارقام زراعي منفصل شده است. با اين حال، تنوع مشاهده شده نشان مي‌دهد كه بهبود ژنتيكي با تلاقي و انتخاب به طور بالقوه امكان پذير است. به‌طوري‌كه ظهور همزمان دو صفت عملكرد بالاي زيست توده و ارتفاع بلندتر بوته، ويژگي‌ متمايزكننده‌اي تشخيص داده شدند كه ‌مي‌توان از اكسشن‌هايي با ويژگي‌هاي فوق را به عنوان والدين استفاده كرد.