واكاوي پيشران‌هاي كليدي موثر بر گسترش اسكان غيررسمي با رويكرد آينده پژوهي، نمونه موردي سكونت‌گاه‌هاي غيررسمي كلانشهر تبريز

يكي از مهم ترين چالش هاي پيش روي مديريت شهري، اسكان غير رسمي است. اين پديده از پيامد هاي نا مطلوب شهرنشيني در جهان معاصر است كه به ويژه در نتيجه صنعتي شدن شتابان و نابرابري هاي منطقه اي شكل گرفته و به دليل محروميت و عدم برخورداري سكونتگاه هاي غيررسمي از تسهيلات زندگي شهري در قياس با ديگر نواحي شهري، آنها را كانون مسائل و مشكلات حاد شهري و ضد توسعه پايدار انساني نموده است. وضعيت موجود سكونتگاه هاي غيررسمي نشان مي دهد كه برنامه‌ريزي‌ها، پيش‌بيني‌ها و اقدامات انجام‌شده براي براي رفع معضلات اين پديده به‌ويژه در كلانشهر تبريز، كارايي آن‌چناني نداشته است به گونه اي كه گسترش پهنه‌هاي سكونتگاه‌هاي غيررسمي در اين شهر خود دليلي بر اين ادعاست. بدين منظور در اين پژوهش سعي گرديده است كه به‌صورت سيستمي و نظام مند پيشران هاي كليدي مؤثر بر شكل گيري و گسترش اسكان غيررسمي در محدوده كلانشهر تبريز شناسايي و تحليل شوند. روش تحقيق در مطالعه‌ي حاضر آميخته (كمي-كيفي) با ماهيت تحليلي-اكتشافي مي باشد .در اين پژوهش ابتدا با تكنيك پويش محيطي و دلفي، 64 عامل اوليه در پنج حوزه مختلف استخراج‌شده و سپس با استفاده از روش دلفي مديران، ماتريس اثرات متقاطع مؤلفه‌ها تشكيل گرديده است. در مرحله بعدي از طريق نرم افزار ميك مك نسبت به تحليل ماتريس اقدام شده است. نتايج حاصل از پراكندگي متغير ها در محور تأثير گذاري و تأثير پذيري عوامل در نرم افزار ميك مك، حاكي از  ناپايداري سيستم در محدوده مورد مطالعه است و بر همين اساس پنج دسته متغير مورد شناسايي قرار گرفت. درنهايت با توجه به امتياز بالاي اثر گذاري مستقيم و غير مستقيم عوامل، هجده عامل اصلي به عنوان پيشران هاي كليدي در شكل گيري و گسترش اسكان غيررسمي منطقه مورد شناسايي قرار گرفتند. از بين پيشران هاي موردبررسي نيز، متغير هاي بخش اقتصادي بيشترين تأثير را بر شكل گيري و گسترش اسكان غيررسمي در محدوده موردمطالعه داشته اند.