مصاديق «خانواده» در رويۀ ديوان اروپايي حقوق بشر با ارائۀ تحليل ‏اسلامي

هنگامي كه از حقوق خانواده سخن به‌ميان مي‌آيد، خانواده به‏عنوان حقيقتي بديهي مفروض گرفته مي‏شود. حال‌آنكه با اختلافات مبنايي عميق مابين ديدگاه‏هاي مختلف، مصداقي كه هريك از مكاتب فكري و حقوقي ارائه مي‏دهند، ممكن است برهم منطبق نباشد؛ به‌طوري كه در برخي مصاديق، اين عدم انطباق تا حد تباين كلي پيش‏ رفته است. در اين راستا به جهت ايجاد فهم مشترك از مصاديق متفاوت خانواده در اسلام و غرب، در نوشتار حاضر رويۀ ديوان اروپايي حقوق بشر به‌عنوان نمونۀ تفكر مبتني بر انديشه‌هاي سكولار بررسي ‌شده و ديدگاه اسلام نيز در خصوص موارد مطروحه در پرونده‌هاي ديوان جهت تبيين مسئله مورد مطالعه قرار گرفته است.مقالۀ پيش‏ رو با رويكردي حقوقي و بر اساس پژوهشي اكتشافي- تحليلي تدوين شده است.پس از مطالعۀ پرونده‌هاي ديوان اروپايي حقوق بشر و نيز ديدگاه اسلامي، دريافتيم كه حيطۀ شمول روابطي كه بر اساس رويۀ ديوان مشمول حمايت‌هاي قانوني حق بر زندگي خانوادگي است، نسبت به مفهوم خانواده (ارحام) در اسلام كه مورد حمايت ويژۀ شارع بوده و تحت هيچ توجيهي قابل انقطاع نيست، بسيار مضيق است. برخي از اين روابط با آنچه در اسلام تحت عنوان صلۀ ارحام مورد حمايت مي‌باشد، منطبق است و برخي ديگر به‌هيچ‌وجه در اسلام قابل­پذيرش نيست؛ به‌طوري كه براي آنها مجازات‌هاي سنگيني وضع‌ شده است. در واقع، در انديشۀ اسلامي مصاديق خانواده با توجه به نسب و ازدواج تعيين مي‌شود و وجود يا فقدان عناصر اساسي‌اي كه در خصوص تشخيص مصاديق خانواده در رويۀ ديوان مورد توجه است، در رد يا تأييد مصاديقِ روابطي كه در حيطۀ حيات خانوادگي مي‌گنجند، تأثيرگذار نيستند.