جنوب درياچۀ اروميه در عصر آهن3: مداركي جديد از مهاباد

به استناد شواهد تاريخي، جنوب درياچۀ اروميه در عصر آهن3 (800 – 550 پ.م ) محل زندگي اقوام مختلف بوده است و از نظر سياسي، ميان پادشاهي هاي كوچك تقسيم‌شده بود كه مرزهاي سياسي آن ها با نزاع قدرت هاي منطقه اي آشور و اورارتو بر سر تصاحب منطقه تغيير مي يافت. در اين ميان، اقتدار و وسعت قلمرو پادشاهي مانا بيش از سايرين بوده است. با اينكه منطقۀ مهاباد بخش اصلي قلمرو پادشاهي مانا را در برمي‌گرفت، اما در مطالعات باستان شناسي عصر آهن3، كمتر به آن توجه شده است. در فروردين ماه 1396 بررسي بخش مركزي شهرستان مهاباد با هدف شناخت سكونت گاه هاي عصر آهن3 و مطالعۀ خصوصيات، تحليل ساختار، نحوۀ پراكنش و وسعت آن ها بازنگري شد. در اين بررسي كه با روش پيمايش سطحي فشرده انجام شد، شمارِ 24 محوطه از اين دوره شناسايي و نمونه هاي برداشت شده كه عمدتاً شامل يافته هاي سفالي است، در طي مطالعات كتابخانه اي و با استفاده از گزارش ها، كتاب ها و مقاله هاي منتشرشده از استقرارهاي عصر آهن3 تاريخ گذاري شده است. مهم ترين پرسش هاي اين پژوهش عبارت اند از اينكه ساختار و وسعت استقرارهاي دورۀ آهن3 در دشت مهاباد بر اساس يافته هاي باستان شناسي به چه شكل و تبادلات فرهنگي و برهم كنش هاي منطقه اي و فرامنطقه‌اي دشت مهاباد با مناطق هم‌جوار در اين دوره چگونه بوده است. به‌طور كلي نتايج بررسي نشان مي دهد محوطه هاي شناسايي شده از نوع محوطه هاي با معماري صخره اي، محوطه هاي گورستاني و تپه هاي استقراري است و يافته هاي سفالي حاكي از اين است كه دشت مهاباد در اين دوره ، افزون بر ارتباطات درون منطقه اي، با منطقۀ غرب ايران نيز ارتباطات فرهنگي برون منطقه اي داشته است.