شواهد باستان شناختي از پيدايي زبان فارسي دري در خراسان

به نظر مي رسد با يورش تازيان به ايران، زبان فارسي دري در نواحي خراسان بزرگ باليده شد. زبان فارسي دري كه زبان درباري ساسانيان بود با جابجايي از تيسفون (بارگاه ساسانيان) و فارس (خاستگاه ساسانيان) و گريز پادشاه و خاندان هاي بزرگ درباري از آنجا به نواحي شرقي به ويژه خراسان در يكي-دو دهه اول يورش تازيان، رشد بسياري كرد. سؤال اين است كه روال گسترش زبان فارسي در خراسان در ارتباط با روند جابجايي جمعيتي ايرانيان از غرب و جنوب به نواحي شرقي شاهنشاهي فروپاشيده ساساني چگونه بوده است؟ ما در اين پژوهش با بررسي دوره انتقالي از ساساني به آغاز دوران اسلامي و براي يافتن آتشكده هايي كه تا سده هاي اوليه دوام آوردند، نتيجه گرفتيم كه با افت‌وخيز آماري تعداد محوطه هاي اين دوره ها، گويا ايرانيان در يورش هاي سخت اوليه از مقابل شمشير تازيان همراه درباريان از نواحي جنوبي ايران به‌ويژه فارس و نيز مركز شاهنشاهي آنها، تيسفون، راهي سرزمين آتش برزين مهر، خراسان شدند. اين مهاجران دو شيوه استقراري براي خود اختيار كردند: يكم، در روستاها و دوم، حركت در يك منطقه با روش كوچروي؛ ايشان با اين سيستم توانستند به زندگي ادامه داده و از عوايد مصالحه دهقانان كه در اواخر دوره ساساني شكل گرفتند با عرب ها يكي پاسداري از فرهنگ و زبان فارسي در خراسان بود كه در آنجا باعث پيشرفت ه ايي كرده، باليده شد. سال ها تلاش ايرانيان مهاجر در احياء سبك هاي معماري و شعري در خراسان نشان داد كه گرچه ايشان در ميدان نبرد باختند اما در رزمگاه فرهنگي سربلند بيرون آمدند.