مضمون‌شناسي خشونت زنان و مردان متأهل عليه همسران خود: معنا، دلايل و پيامدها

خشونت خانوادگي امري پيچيده است كه عوامل گوناگوني در شكل‌گيري آن نقش دارند. با اين وجود مي‌‌توان اين خشونت را به مثابه‌ي هر نوع عمل آسيب‌رسان از سوي همسران در نظر گرفت كه موجب ايجاد‌مشكلاتي در روابط آنها و از دست دادن محبت،آرامش و احترام در‌خانواده مي‌شود. هدف نوشتار حاضر فهم معنا، دلايل و پيامدهاي خشونت خانوادگي تجربه شده‌ از سوي همسران است. در اين مطالعه، 15 نفر از زنان و مردان متأهل‌كه در سال 1400 از ارديبهشت‌ماه تا تيرماه به دادگاه خانواده درشهراصفهان مراجعه كرده بودند، مشاركت داشتند. مشاركت‌كنندگان به صورت هدفمند و بر اساس ملاك‌هاي متأهل بودن، سكونت در اصفهان و قرار داشتن در معرض خشونت خانوادگي به ويژه از سوي همسران انتخاب شدند. داده‌ها بر اساس رويكرد كيفي با استفاده از مصاحبه عميق گردآوري و به كمك «تحليل مضمون» بررسي شد. در نهايت نتايج در هفت مضمون اصلي: «آسيب ديدگي جسمي و رواني و احساس ناديده گرفته شدن»، «تبديل كانون محبت‌آميز خانواده به كانون مشاجره» ، «ناهمسان همسري در زمينه خلق و خو و منش»، «نقش آفريني منفي فرزندان و خانواده همسر»، «عدم قدرت تصميم گيري و توان پاسخ دهي»، «ساختارهاي تحميلي و خشونت‌آفرين جامعه» و «شكل‌گيري چرخه متوالي و به هم پيوسته خشونت در همه ابعاد و سطوح فردي، خانوادگي و اجتماعي» دسته‌بندي شده است. به نظر مي‌رسد، فهم معناي خشونت خانوادگي، در مردان و زنان به تناسب مصاديق تجربه شده متفاوت است. ازجمله پيامدهاي خشونت خانوادگي شكل‌گيري نوعي چرخه‌ي مداوم خشونت بر اساس اتخاذ راهبرد انتقام‌گيري و تلافي‌جوئي است. اين چرخه با عمل خشونت‌آميز يك طرف شروع شده و با عكس‌العمل خشونت ‌بار طرف ديگر ادامه مي يابد به گونه‌اي كه ممكن است از خشونت اخلاقي آغاز شده و به خشونت رواني، جسمي، جنسي، اجتماعي و اقتصادي تبديل شود. به اين ترتيب مهمترين پيامد خشونت خانوادگي، ادامه يافتن خشونت در يك چرخه‌ي متوالي و با موضوعات مختلف از حوزه فردي تا خانوادگي و اجتماعي خواهد بود.