رخداد معدني مس- نقره± طلا همراه با اكسيد آهن ساق، جنوب‌شرقي تربت حيدريه: شواهدي از زمين‌شناسي، كانه‌زايي، زمين‌شيمي و سيالات درگير

رخداد معدني ساق در جنوب شرقي تربت‌ حيدريه، استان خراسان رضوي و در بخش شرقي كمربند ماگمايي خواف- كاشمر– بردسكن (KKBMB) واقع شده است. واحدهاي سنگي منطقه به دو دسته كلي توده‌هاي نفوذي (مونزونيت، مونزوديوريت، ديوريت و سينيت) در نيمه‌جنوبي و واحد كنگلومرا در نيمه‌شمالي تقسيم مي‌شود. كاني‌سازي در يك زون پيوسته به وسعت حدود يك كيلومتر مربع به شكل استوك ورك ديده مي‌شود ولي در برخي نقاط روند خطي داشته و در توده‌هاي نفوذي تشكيل شده است. كاني‌هاي اوليه شامل اسپيكيولاريت، كالكوپيريت، پيريت، گالن و سولفوسالت بوده و كاني‌هاي ثانويه شامل مالاكيت، گوتيت، هماتيت، كالكوزيت، كووليت و آنگلزيت است. بافت كانه‌زايي به صورت رگه- رگچه، پراكنده، جانشيني ثانويه و كلوفرم عمدتا همراه با آلتراسيون كلريتي- سيليسي شديد ديده مي‌شود. ميانگين مقدار مس 0.8 با بيشينه بيش از 3 درصد، ميانگين مقدار نقره 24.4 با بيشينه بيش از 113 گرم درتن، ميانگين مقدار طلا 44 با بيشينه 250 ميلي گرم در تن، ميانگين مقدار سرب 761 گرم در تن با بيشينه 0.4 درصد و ميانگين مقدار روي 430 گرم در تن با بيشينه 0.1 درصد است. دماي تشكيل سيال كانه‌ساز بين 159 تا 328 درجه سانتيگراد و شوري بين 7.2 تا 16.7 درصد وزني است. مخلوط‌شدگي سيال‌ ماگمايي با آب‌هاي جوي با دما و شوري پايين مهمترين مكانيزم تشكيل كاني‌سازي بوده است. برپايه شواهد موقعيت تكتونيكي، سنگ‌شناسي، نوع آلتراسيون، شكل و حالت كاني‌سازي، وجود اسپيكيولاريت فراوان همراه با آنومالي مس، نقره و طلا، احتمالا منطقه ساق از نوع مس-نقره ± طلا همراه با اكسيد آهن (Iron oxide copper-gold) است.