ارزيابي اثرات تغيير اقليم بر نياز آبي محصول پنبه در استان خراسان رضوي

برآورد نياز آبي گياه تحت شرايط تغيير اقليم براي برنامه ريزي در جهت اصول ابياري و مديريت منابع آب در بخش كشاورزي، حائز اهميت است. پنبه به عنوان يكي از محصولات صنعتي در كشور، از اهميت بالايي برخور دار مي‌باشد. در اين تحقيق براساس داده‌هاي ايستگاههاي هواشناسي در دوره پايه و برونداد مدل‌هاي گردش كلي جو از دوره آينده تا 2060 ميلادي، تغييرات و انحرافات Eto و نياز آبي محصول پنبه در خراسان رضوي بررسي شد. ارزيابي استان براساس داده مشاهداتي نشان داد كه عمده نزولات جوي استان در دوره سرد سال بخصوص ماه مارس يا اسفند تا اواخر فروردين ماه و اواسط ارديبهشت رخ مي‌دهد. بررسي داده شبيه سازي شده نشان داد كه در دوره آينده تا 2061 ميلادي؛ مقدار دماي هوا در سطح منطقه افزايش خواهد يافت. بارش ماهانه در دوره (2040-2020) نسبت به دوره پايه كاهش يافته، اما در دهه‌هاي (2061-2041) نسبت به دهه‌هاي قبل افزايش يافته و نزديك به نرمال مي‌رسد. در واقع در دهه نزديك 2060 ميلادي مقدار بارش نسبت به دهه‌هاي نزديك تر افزايش جزئي خواهد داشت؛ اين شرايط در سايه افزايش دماي هوا، افزايش جزئي بارش نمي‌تواند ثبات داشته باشد. بررسي‌ها نشان داد كه مقدار Eto يا تبخير – تعر ق مرجع در دوره آينده نسبت به دوره مبنا و گذشته با توجه به افزايش دماي هوا افزايش خواهد يافت. براساس افزايش تبخير – تعرق مرجع، نياز آبي مراحل رشد پنبه شامل مرحله اوليه، مياني و پاياني نيز افزايش خواهد داشت. از نظر طول دوره رشد؛ بالاترين مقدار نياز آبي در دوره مياني رشد پنبه رخ خواهد داد. از نظر توزيع مكاني و پراكندگي‌ها؛ مناطق نيمه شمالي و مركز استان به واسطه شرايط ارتفاعي و كوهستاني (قوچان، درگز، چناران، نيشابور و تربت حيدريه) از بالاترين مقدار تبخير – تعرق مرجع و نياز آبي برخوردار مي باشند. لزوم توجه جدي بر مديريت بهينه.