تحليل مكاني و زماني روند تغييرات سالانه كمينه و بيشينه‌ي دما در ايران مبتني بر روش رگرسيون چندك

دماي هوا يكي از متغيرهاي مهم آب و هواشناسي است و تغييرات شديد در متغيرهاي دمايي، موجب افزايش احتمال وقوع پديده‌هاي حدي نظير خشكسالي، بارش‌هاي سنگين و طوفان مي‌شود. روش رگرسيون چندك اين توانايي را دارد كه با بررسي روند چندك‌هاي مختلف توزيع، تغييرات در سطوح مختلف پارامتر را در طول زمان مشخص كند. در اين پژوهش، تغييرات زماني و مكاني از كمينه و بيشينه‌ دما در پهنه‌ي جغرافيايي ايران بررسي قرار گرفت. روش رگرسيون چندك بر روي چندك‌هاي مختلف از سري زماني داده‌هاي كمينه و بيشينه‌ دماي روزانه‌ 102 ايستگاه هواشناسي در دوره 30 ساله (1396-1367) اجرا گرديد و نتايج آن با استفاده از روش‌هاي مختلف درون‌يابي در محيط GIS به منظور انتخاب بهترين روش درون‌يابي پهنه‌بندي شد. نتايج پهنه بندي مكاني شيب‌هاي چندك موردنظر با استفاده از روش‌هاي مختلف درون‌يابي نشان داد كه روش درون‌يابي بيزين كريجينگ تجربي داراي كمترين مقدار RMSE مي‌باشد. همچنين نتايج نشان داد كه روش رگرسيون چندك، روندهاي افزايشي معني‌دار با شيب‌هاي متفاوتي را براي متغيرهاي كمينه و بيشينه‌ دما در چندك‌هاي مختلف و براي بخش‌هاي مختلف از ايران در طول 30 سال نشان داده است؛ بيش‌ترين روندهاي افزايشي براي مقادير بسيار پايين از كمينه‌ دما در نيمه‌ي غربي، مقادير ميانه در نيمه‌ي شرقي و مقادير بسيار بالا در نيمه‌ي غربي، شرق و بخش مركزي ايران بوده است. در مقابل، بيش‌ترين روندهاي افزايشي براي مقادير بسيار پايين از بيشينه‌ دما در شمال غربي، مقادير ميانه در نيمه‌ي شرقي، غرب و بخش مركزي، و مقادير بسيار بالا در نيمه‌ي شمالي ايران ديده شده است. و به طور كلي مي‌توان بيان كرد كه دماي ايران در اثر تغيير اقليم افزايش يافته و روش رگرسيون چندك براي بررسي و كنترل دماهاي بسيار بالا و بسيار پايين كه در مطالعات خطر آب‌و‌هوايي اهميت بيش‌تري نسبت به دماي ميانگين دارند، مفيد مي‌باشد.