بررسي تنوع زير‌واحدهاي پروتئين گليادين در لاين‌هاي اينبرد نوتركيب حاصل از تلاقي ارقام زاگرس و نوراستار و برخي گندم‌هاي تجاري

با توجه به افزايش جمعيت جهان و مصرف بالاي گندم نان در جوامع بشري و همچنين بالا بودن ضايعات نان كه بخش عمده آن ناشي از پايين بودن كيفيت آن است، برنامه‌هاي به‌نژادي كيفيت گندم نان از اهميت بالايي برخوردار هستند. از اين‌رو، ارزيابي كيفي دانه‌ها و بررسي تنوع ژنتيكي معيارهاي كيفيت نانوايي در لاين‌هاي حاصل از تلاقي‌ها حائز اهميت است. به اين منظور، الگوي نواري پروتئين‌هاي گليادين در 28 لاين اينبرد نوتركيب به‌همراه والدين و 10 رقم تجاري، به روش A-PAGE مورد بررسي قرار گرفت. ميزان تنوع بين و درون لاين‌ها و ارقام بر اساس الگوي نواري پروتئين‌هاي گليادين با استفاده از روش AMOVA تعيين شد. تجزيه خوشه‌اي نيز براي ارقام و لاين‌هاي اينبرد نوتركيب صورت گرفت. نتايج حاكي از وجود تنوع بالا در مكان‌هاي ژني كنترل‌كننده گليادين با ميانگين كل 73.96 درصد بود كه درصد چند‌شكلي در لاين‌ها و ارقام تجاري به‌ترتيب 91.67 و 56.25 درصد برآورد شد. كمترين و بيشترين تعداد نوار گليادين در ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه، به‌ترتيب 12 و 25 نوار بود. همچنين بر اساس آماره PhiPT، اختلاف معني‌داري از لحاظ الگوي پروتئين گليادين بين ارقام تجاري و لاين‌هاي اينبرد نوتركيب در سطح احتمال 5 درصد مشاهده شد. تجزيه خوشه‌اي و آزمون تجزيه به مختصات اصلي با استفاده از الگوي نواري پروتئين‌هاي گليادين به‌ترتيب منجر به تشكيل چهار و سه گروه متمايز شد و تا حدودي لاين‌ها را از ارقام مورد مطالعه تفكيك كردند. بيشترين تنوع در زيرواحد ω -گليادين‌ها مشاهده شد. به‌طور كلي با توجه به نتايج مطالعه حاضر چنين مي‌توان گفت كه ω-گليادين‌ها نقش بيشتري در تنوع مورد مشاهده در ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه و كيفيت نانوايي آن‌ها داشتند.