تأثير روش‏هاي خاك‏ورزي حفاظتي بر مقدار ماده آلي خاك و شاخص‏هاي انرژي در كشت لوبيا (مطالعه موردي شهرستان اراك)

هدف از اجراي اين آزمايش، بررسي تأثير به‏كار‏گيري روش‏هاي كشاورزي حفاظتي بر روي مقدار ماده آلي خاك، شاخص‏هاي انرژي و عملكرد محصول در كشت لوبياي سفيد (رقم درسا) بود. آزمايش در قالب طرح بلوك‏هاي كامل تصادفي و در سه تكرار در ايستگاه تحقيقاتي مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي استان مركزي در سال‏هاي زراعي 97-96، 98-97 و 99-98 انجام شد. تيمارهاي آزمايش عبارت بودند از: 1- روش مرسوم خاك‏ورزي (استفاده از گاوآهن برگردان‏دار- ديسك) به عنوان شاهد، 2- روش كم‏خاك‏ورزي با استفاده از گاوآهن چيزل-پكر و 3- روش ‏بي‏خاك‏ورزي با دستگاه كشت مستقيم. در هر سه سال آزمايش، درصد ماده آلي خاك بعد از برداشت محصول اندازه‏گيري شد. عملكرد و اجزاي عملكرد دانه لوبيا در انتهاي فصل زراعي با حذف حواشي، اندازه‏گيري شدند. همچنين انرژي مصرفي نهاده‏ها و ستاده‏ها، انرژي ناخالص توليد شده در هر هكتار، نسبت و شدت انرژي و بهره‏وري انرژي براي هر تيمار محاسبه گرديد. نتايج نشان داد بيشترين و كمترين عملكرد دانه به ترتيب مربوط به تيمار كم‏خاك‏ورزي و بي‏خاك‏ورزي با مقادير 2869 و 2076 كيلوگرم در هر هكتار بوده است. ميانگين سه ساله مقادير ماده آلي خاك در تيمار‏هاي آزمايش به ترتيب تيمار‏ها 430/ ، 0.582 و 0.621 درصد بود كه بيشترين افزايش در تيمار كم‏‏خاك‏ورزي ديده شد. بيشترين و كمترين شدت انرژي به ترتيب مربوط به روش‏هاي بي‏خاك‏ورزي و كم‏خاك‏ورزي با مقادير 38.6 و 27.3 مگاژول به ازاي هر كيلو‏گرم دانه خشك به دست آمد. يكي از دلايل افزايش مصرف انرژي و كاهش عملكرد دانه در روش بي‏خاك‏ورزي، بالا بودن جمعيت علف هرز و در نتيجه مصرف زياد علفكش‏هاي عمومي و اختصاصي بود. در نهايت با توجه به افزايش عملكرد دانه، افزايش مقدار ماده آلي خاك و بهبود شاخص‏هاي انرژي در كشت لوبيا، روش كم‏‏خاك‏ورزي در مقايسه با روش بي‏خاك‏ورزي مناسب‏تر ارزيابي شد .