بررسي تشكيل و تكامل خاك‌هاي گچي مناطق جيرفت و عنبرآباد، جنوب استان كرمان

جهت مديريت بهتر خاك هاي گچي، آگاهي از پراكنش و ويژگي هاي مختلف آن ها ضروري مي باشد. پژوهش حاضر به منظور مطالعه نحوه تشكيل، طبقه بندي، ميكرومورفولوژي و كاني شناسي خاك هاي گچي در مناطق جيرفت و عنبرآباد، جنوب استان كرمان انجام گرفت. براي اين منظور هفت خاكرخ، جانمايي، تشريح و نمونه برداري شدند. نمونه هاي خاك تحت آزمايش هاي مرسوم فيزيكوشيميايي، ميكرومورفولوژي و كاني شناسي رس قرار گرفتند و در نهايت خاك هاي منطقه بر اساس دو سيستم رده بندي آمريكايي (2014) و طبقه بندي جهاني (2015) نام گذاري و مقايسه شدند. سازندهاي مارن گچي در ارتفاعات، منشأ گچ در خاك هاي منطقه مورد مطالعه مي باشد. خاك هاي منطقه بر اساس سيستم رده بندي آمريكايي در دو زير رده جيپسيدز و ساليدز و بر اساس سيستم طبقه بندي جهاني در سه گروه مرجع جيپسي سولز، سولونچاك و سلونتز قرار گرفتند. بررسي مقاطع نازك نشان دهنده وجود پوشش و بلورهاي عدسي شكل گچ و پوشش رس مي باشد. بلورهاي عدسي شكل گچ در خاك هايي با بافت ريز مشاهده شدند. پوشش هاي رس مشاهده شده در دو افق ناتريك و آرجيليك، به ترتيب به دليل نقش پراكندگي سديم و اقليم مرطوب تر گذشته مي باشد. مطالعه كاني شناسي رس نشان دهنده وجود كاني هاي ايليت، كلريت، اسمكتيت، كائولينيت، سپيوليت و پاليگورسكيت در خاك هاي منطقه مي باشد. وجود گچ در خاك و نيز سازندهاي تبخيري موجود در منطقه باعث تشكيل كاني هاي پاليگورسكيت و سپيوليت در خاك شده بود. بين ميزان پاليگورسكيت و سپيوليت با ميزان اسمكتيت ارتباط معكوسي مشاهده شد، به طوري كه به دليل هواديدگي بيشتر طي اقليم مرطوب تر گذشته و با كاهش ميزان گچ، بر ميزان اسمكتيت افزوده شده و از ميزان كاني هاي پاليگورسكيت و سپيوليت كاسته شده است.