برآورد و مقايسه تغييرات فرسايش خاك ناشي از اتلاف پوشش گياهي در زير حوضه‌هاي شرقي آبخيز درياچه اروميه

فرسايش خاك و رسوب‌گذاري در آبخيز در صورت تشديد مي‌توانند پيامدهاي محيط زيستي سنگيني به همراه داشته باشند. هدف اين تحقيق معرفي يك روش مدل‌سازي با كاربرد در برآورد ميزان تغييرات در فرسايش خاك در طول زمان و ارزيابي اثر پوشش گياهي بر فرسايش در محدوده‌هاي بحراني است. در اين تحقيق براي مدل‌سازي هم‌زمان تغييرات پوشش گياهي و فرسايش خاك از مدل سامانه پشتيبان سياست‌گذاري جهاني آب (WWPSS)، استفاده شد. براي ارزيابي تغييرات پوشش گياهي در بازه زماني 2020-2000 از داده‌هاي پايگاه داده‌هاي مدل كه از تصاوير ماهواره‌اي MODIS VCF اخذ مي‌گردد، استفاده شد. همچنين براي سنجش مقدار و تغييرات در فرسايش خالص خاك (فرسايش منهاي رسوبگذاري در همان محل) در دو وضعيت پايه و جاري (قبل و بعد از كاهش پوشش گياهي)، از نقشه‌ها و محاسبات حاصل از اجراي مدل بهره گرفته شد. بر اساس يافته‌هاي اين تحقيق، ميانگين درصد پوشش علفي- مرتعي حوضه مورد مطالعه در بازه زماني مورد نظر، از 78.36% در شرايط پايه (سال 2000) به حدود 47% در شرايط موجود كاهش يافته است. مقدار ميانگين فرسايش خالص خاك در دو زير حوضه آجي چاي و مردوق چاي به ترتيب بيش از 277% و 33% افزايش يافته است كه اين دو زيرحوضه را در ميان چهار زيرحوضه مورد مطالعه به‌عنوان محدوده‌هاي بحراني فرسايش خاك تعيين مي‌نمايد. درمجموع همان‌گونه كه انتظار مي‌رفت، اتلاف 40 درصدي پوشش گياهي در محدوده مورد مطالعه، پيامدهاي مخاطره‌آميزي را طي دوره زماني موردبررسي بجاي گذاشته است و به‌صورت تجمعي منجر به تخريب بيش از 8 ميليون تن خاك طي 15 سال شده است. روش به كار گرفته شده در اين تحقيق مي تواند با كاربرد در ارزيابي هاي كمّي و سريع محيط زيستي كه نيازمند تعيين كميت هاي دقيق تري از پيامد هاي محيط زيستي مانند فرسايش خاك هستند، مفيد واقع گردد.