وضعيت پاسخگويي نظام سلامت: مطالعه مناطق حاشيه‌نشين شهر اهواز در سال 1401

مقدمه: پاسخگويي يكي از مولفه‌هاي اصلي نظام سلامت است كه  با خصوصيات اجتماعي جامعه مرتبط مي‌باشد.  برنامه ريزي جهت دستيابي به  پاسخگويي نظام سلامت در مناطق حاشيه‌نشين  به‌عنوان  اجتماعات نوظهور و يكي از تعيين كننده‌هاي اجتماعي سلامت جهت دستيابي يه يك سيستم ارائه خدمات مناسب الزامي است. هدف اين مطالعه بررسي وضعيت پاسخگويي نظام سلامت در ساكنين مناطق حاشيه‌نشين شهر اهواز بود. روش‌: در اين مطالعه مقطعي،‌ ۳۸۵  نفر از ساكنان مناطق حاشيه‌نشين شهر اهواز به روش نمونه‌گيري چند مرحله‌اي از 7 مركز بهداشتي درماني مناطق آل صافي،‌ منبع آب،‌ كوت عبداله، كوي رمضان،‌ عين دو،‌ حصيرآباد و كيان‌آباد و دو بيمارستان‌ علامه كرمي و بيمارستان سينا در سال 1401 انتخاب شدند. براي جمع‌آوري داده‌ها از چك ليست اطلاعات دموگرافيك اجتماعي و  پرسشنامه پاسخگويي سازمان بهداشت جهاني استفاده  شد. براي تحليل داده‌ها از روش‌هاي آمار توصيفي، من‌ويتني، كروسكال واليس، آناليز واريانس و تي‌مستقل در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ استفاده شد. يافته‌ها: دامنه سني پاسخگويان ۱۸ تا ۹۷ سال با ميانگين (۵۶/۱۶±۸۴/۴۲) بود. زنان ۶۶ درصد از جامعه پژوهش را تشكيل ‌دادند. ۷۶ درصد متاهل،‌ ۲۶ درصد بيسواد و ۴/۴ درصد داراي تحصيلات دانشگاهي بودند. ۷/۸۵ درصد از پاسخگويان درآمد زير ۵ ميليون داشتند. ۲/۶۶ درصد از سازمان‌هاي ارائه خدمت دولتي استفاده مي‌نمودند. ۸۰ درصد داراي بيمه درماني و ۱/۱۵درصد داراي بيمه تكميلي بودند. عملكرد خدمات بستري از نظر پاسخگويي بهتر از خدمات سرپايي بود. بعد «انتخاب آگاهانه» براي خدمات سرپايي و بستري امتياز پاييني دريافت كرد. تقريباً ۱۳ درصد از پاسخگويان در حين دريافت خدمات بستري، نوعي از تبعيض را درك كردند. پاسخگويي در همه ابعاد با نوع ارائه‌دهنده خدمات، در بعد ارتباط با نوع ارائه خدمات، در بعد انتخاب آگاهانه و محرمانگي با داشتن بيمه تكميلي شركت‌كنندگان در پژوهش رابطه معني‌داري داشت. بحث: توجه به كيفيت امكانات مراكز، دسترسي به حمايت اجتماعي و انتخاب آگاهانه به عنوان ابعاد داراي اولويت جهت برنامه ريزي براي اقدامات اصلاحي به منظور بهبود پاسخگويي نظام سلامت در مناطق حاشيه نشين پيشنهاد مي شود.