تأثير معماري داخلي مراكز توانبخشي بر نتايج باليني حاصل از كاردرماني كودكان با اختلالات طيف اوتيسم

هدف اختلال اوتيسم يك اختلال شايع در ميان كودكان است كه عوامل فيزيكي و معماري محيط‌هاي درماني مي‌تواند در كيفيت توانبخشي اين كودكان مؤثر باشد. از طرف ديگر، قسمت مهمي از درمان كودكان با اختلال اوتيسم، رفع نيازهاي حسي آن‌هاست كه از طريق مداخله و تطبيق محيط (رژيم حسي) امكان‌پذير است. بنابراين هدف اين تحقيق، بررسي تأثير عوامل فيزيكي و طراحي فضاهاي محيط‌هاي توانبخشي بر نتايج حاصل از كاردرماني كودكان با اختلال اوتيسم بود. روش بررسي در اين مطالعه مشاهده‌اي مقطعي، 50 كودك مبتلا به اوتيسم بين سن 3 تا 14 سال در دو محيط متفاوت استاندارد و غيراستاندارد از نظر متغير‌هاي معماري فضاي داخلي، قبل و پس از يك دوره كاردرماني ارزيابي و مقايسه شدند. براي رتبه‌بندي فضاي فيزيكي مراكز توانبخشي مرتبط با كودكان اوتيسم از پرسش‌نامه طراحي‌شده با 30 فاكتور استفاده شد كه شامل مواردي چون شدت نور طبيعي، كيفيت نور (طبيعي يا مصنوعي)، ديد و منظر داخل ساختمان به بيرون، آلودگي صوتي و بصري و رنگ ديوار‌ها بود. اين پرسش‌نامه شامل معيار‌هاي اصلي مؤثر بر نتايج توانبخشي براساس نظر 32 كاردرمانگر و والدين 50 كودك بود. از فرم كوتاه پرسش‌نامه نيم‌رخ حسي 2 براي سنجش توانايي‌هاي پردازش حسي (شامل آيتم‌هاي جست‌وجوي حسي، اجتناب حسي، حساسيت حسي و ثبت حسي) كودكان مبتلا به اختلال اوتيسم استفاده شد. براي بررسي تأثير مداخلات درماني در هر گروه از آزمون تي زوجي و براي مقايسه تغييرات حاصله بين دو گروه از آزمون تي مستقل استفاده شد.  يافته‌ها هر دو محيط درماني استاندارد و غيراستاندارد در بهبود تمام الگو‌هاي چهارعاملي پردازش حسي تأثيرگذار بودند (0/04=P). مقايسه بين دو محيط نشان داد طراحي فضاي مناسب توانبخشي تأثير مثبت و معني‌داري بر هر چهار الگوي پردازش حسي شامل جست‌وجوي حسي (0/001=P)، اجتناب حسي (0/001=P)، حساسيت حسي (0/01=P) و ثبت حسي (0/001=P) در مقايسه با محيط غيراستاندارد در كودكان با اختلال طيف اوتيسم داشتند. نتيجه‌گيري نتايج اين تحقيق نشان داد كيفيت طراحي معماري محيط‌هاي درماني تأثير معني‌داري بر الگوهاي پردازش حسي كودكان و روند درماني كودكان با اختلال اوتيسم دارد. بر مبناي نتايج، مي‌توان گفت نقش معماري محيط توانبخشي كودكان با اختلال طيف اوتيسم تأثير مثبت و معني‌داري در كيفيت ارائه خدمات توانبخشي دارد. ازاين‌رو، از يافته‌هاي مطالعه حاضر مي‌توان جهت استانداردسازي فضاهاي توانبخشي استفاده كرد.