تعيين آب آبياري و بهره‌وري آب در توليد جو در كشور

با توجه به اهميت اقتصادي توليد جو در كشور، بررسي حجم آب آبياري و بهره‌وري آب براي توليد اين محصول استراتژيك ضرورت دارد. به اين منظور، حجم آب آبياري و عملكرد جو در 296 مزرعه منتخب 12 استان (75 درصد سطح زيركشت آبي و توليد جو در كشور) شامل استان‌هاي خوزستان، آذربايجان‌شرقي، اردبيل، خراسان‌شمالي، فارس، خراسان‏رضوي، تهران، سمنان، مركزي، اصفهان، همدان و قزوين به‌طور مستقيم اندازه‌گيري گرديد. در انتهاي فصل و پس از تعيين ميانگين عملكرد محصول جو طي سال زراعي 1400-1399، مقادير بهره‌وري آب آبياري و بهره‌وري آب كل (آبياري + بارندگي مؤثر) در مزارع منتخب جو در هر منطقه تعيين شد. نتايج نشان داد تفاوت عملكرد، حجم آب آبياري و شاخص‌هاي بهره‌وري آب در استان‌هاي يادشده معني‌دار بود. حجم آب آبياري جو در مناطق موردمطالعه از 1900 تا 9300 متر مكعب در هكتار متغير و ميانگين وزني آن 4875 متر مكعب در هكتار بود. ميانگين عملكرد جو در مزارع منتخب از 1630 تا 7050 كيلوگرم در هكتار متغير و ميانگين وزني آن 3985 كيلوگرم در هكتار بود. بهره‌وري آب آبياري نيز در استان‌هاي منتخب از 0.22 تا 1.53 متغير و ميانگين وزني آن 0.90 كيلوگرم تعيين شد. پيشنهاد مي‌شود به‌منظور كاهش مصرف آب و بهبود بهره‌وري آب، تحويل آب به مزارع در طول فصل مديريت شود و حقابه متناسب با نياز آبي در نظر گرفته شود. استفاده از برنامه‌ريزي مناسب آبياري به‌طور مسلم موجب تلفات آب و افزايش بهره‌وري در مزارع جو مي‌گردد. براي بهبود بهره‌وري لازم است تمام نهاده‌هاي مؤثر در توليد بهينه و اقتصادي ازجمله آب، بذر، كود، سم، تجهيزات و ادوات، نيروي انساني آموزش‌ديده توجه لازم مبذول گردد.