پيامد آلودگي نفتي طبيعي و طولاني ‌مدت بر جمعيت ميكروبي و فعاليت آنزيم اوره‌ آز خاك

آلاينده‌هاي آلي از جمله تركيبات نفتي، يك مشكل جهاني براي سلامت محيط‌زيست و موجودات زنده محسوب مي‌شوند كه مي توانند ويژگي هاي فيزيكي، شيميايي و زيستي خاك را تحت تأثير قرار دهند. در اين تحقيق، شاخص‌هاي زيستي از جمله جمعيت ميكروبي و فعاليت آنزيم اوره آز در خاك هاي آلوده به نفت نفت‌-شهر كرمانشاه مورد توجه بود. به‌منظور بررسي اثرات آلودگي نفتي طولاني مدت و طبيعي، 120 نمونه خاك آلوده با سطوح مختلف نفت؛ آلودگي شديد (H:High)، متوسط (M:Moderate) و كم (L: Low) از عمق 15-0 سانتي متري از 4 منطقه مختلف تهيه شد. پس از اندازه‌گيري ويژگي‌هاي فيزيكوشيميايي خاك‌ها، شمارش ميكروبي و اندازه گيري فعاليت اوره آز انجام شد. براي تعيين جمعيت ميكروبي كل و باكتري هاي درگير در تجزيه نفت، به‌ترتيب اقدام به شمارش ميكروبي در محيط كشت‌هاي NA (Nutrient Agar) و CFMM (Carbon Free Minimal Medium) شد كه رابطه مستقيمي با افزايش ميزان نفت داشت. ميانگين درصد نفت اندازه‌گيري شده به روش سوكسله، به‌ترتيب 4.03، 9.95 و 22.50 درصد به‌ترتيب براي سطوح L، M و H به‌دست آمد. نتايج نشان داد كه با افزايش شدت آلودگي، جمعيت ميكروبي افزايش يافت. بالاترين جمعيت ميكروبي شمارش شده در محيط كشت NA، در خاك هاي با آلودگي شديد CFU/g 10^5×9.54 و پايين ترين جمعيت در خاك هاي با آلودگي كمCFU/g  10^5×3.25 به‌دست آمد. در محيط كشت CFMM نيز بيشترين و كمترين جمعيت به‌ترتيب در خاك هاي با آلودگي شديد و كم با مقادير CFU/g 10^5×3.11 و 10^4×8.11 به‌دست آمد. ميزان افزايش جمعيت ميكروبي در دو محيط NA و CFMM با افزايش آلودگي به‌ترتيب 2.9 و 3.8 برابر بود. براي هردو محيط كشت، منطقه 1 داراي بيشترين جمعيت و بيشترين درصد آلودگي نفتي و منطقه 4 داراي كمترين جمعيت و كمترين درصد آلودگي نفتي بود. پايين ترين فعاليت اوره آز در منطقه 1 و بالاترين آن در منطقه 4 مشاهده شد. آلودگي نفتي نمونه هاي خاك منجر به كاهش فعاليت اوره آز شد به گونه اي كه بيشترين فعاليت آنزيمي در خاك هاي با آلودگي كم ( µgNH4/g.h594.90) و كمترين فعاليت در خاك هاي با آلودگي شديد (µgNH4/g.h 176.11) به‌دست آمد، ميزان درصد كاهش فعاليت با افزايش سطح آلودگي 70.5 درصد بود. آناليز مؤلفه هاي اصلي نيز انجام شد و 71 درصد از واريانس تراكمي نمونه ها توسط دو مؤلفه اول (مؤلفه بيوشيميايي و مؤلفه فيزيكي) قابل توجيه بود. يافته‌هاي اين تحقيق نشان داد كه آلودگي نفتي طولاني مدت و طبيعي باعث گزينش جامعه ميكروبي مقاوم به نفت شده و بنابراين پاسخ مثبت آنها به حضور تركيبات نفتي را شاهد بوديم اما فعاليت آنزيم اوره آز تحت تأثير آلودگي نفتي كاهش يافت. به‌نظر اثرات بازدارندگي تركيبات نفتي بر فعاليت اوره‌از يا جامعه غالب ميكروبي با فعاليت اوره‌از محدود، سبب شده است تا فعاليت اوره‌از واكنش منفي به حضور آلاينده نفتي نشان دهد.