ويژگي‌ هاي بارش زراعي و فرين‌ هاي آن در استان مركزي در دوره آماري 1371-1370 تا 1400-1399

با توجه به گرمايش جهاني و تغيير اقليم و افزايش خشكسالي و رخدادهاي بارشي فرين، آشنايي با ويژگي هاي بارش منطقه به منظور مديريت منابع آب، به ويژه در زمان وقوع بارش هاي سيل آسا و تبديل خطرآفريني اين رخدادها به افزايش ذخاير آبي با مديريت صحيح از اهميت ويژه اي برخوردار است. در پژوهش حاضر ويژگي هاي بارش در استان مركزي در دوره آماري 30 ساله (از سال زراعي 1371-1370 تا 1400-1399) با روش هاي آماري، مورد تحليل و سپس با نرم افزارArcGIS  توزيع مكاني آنها ترسيم و بررسي شد. همچنين روند تغييرات بارش در مقياس زماني ماهانه، فصلي و سالانه با استفاده از آزمون من-كندال مورد مطالعه قرار گرفت. علاوه بر اين بارش فرين بااستفاده از چهار شاخص بارش فرين شامل مجموع بارش فرين (R95p)، تعداد روزهايي كه در سال مورد بررسي، مقدار بارش در آنها از آستانه بارش فرين آن ايستگاه بيشتر باشد (R95d)، شدت مطلق بارش فرين (AEPI) و كسري از كل بارندگي ناشي از رخدادهاي فراتر از آستانه بارش فرين (R95pT) كه بيانگر نسبت بارش فرين به بارش سالانه در روزهاي باراني (بارش روزانه بيش از يك ميلي متر) است، مورد تحليل و بررسي قرار گرفت. نتايج اين مطالعه نشان مي دهد به‌طور متوسط بيشينه شاخص R95pT، 53 درصد از بارش سال را شامل مي شود كه در صورت آگاهي از زمان وقوع اين فرين ها مديريت سيلاب ها و استفاده بهينه از منابع آبي از نتايج آن است كه بيش از 20 درصد اين بارش هاي فرين در فروردين ماه رخ داده است. در اين راستا طبق بررسي توزيع مكاني بارش در استان مركزي، بيشينه وقوع مقدار ميانگين بارش سالانه و فصلي به استثناي فصل تابستان در جنوب غرب و كمينه آن در مناطق شرقي استان مركزي قرار دارد و به طور متوسط بيشترين بارش در فصل زمستان و سپس در بهار و پاييز رخ داده است. همچنين فروردين ماه با ضريب تغييرات 8/0 و ميانگين بارش ماهانه در طول دوره آماري مورد مطالعه برابر با 6/55 ميلي متر پربارش ترين ماه است و به دليل وقوع اكثر بارش هاي فرين در اين ماه بيشترين ارزش ذخيره سازي و مديريت آب را در بين ماه هاي سال را دارد. همچنين از ديدگاه مقدار بارش ميانگين ماهانه، بعد از فروردين ماه، به ترتيب ماه هاي آذر، اسفند و آبان با ميانگين بارش ماهانه 3/39، 2/38 و 3/36 ميلي متر در اولويت مديريت ذخيره سازي آب قرار دارند. نتيجه بررسي روند تغييرات بارش ماهانه، فصلي و سالانه با استفاده از آزمون ناپارامتريك من-كندال روند يكپارچه اي را نشان نمي دهد اما مي توان در حالت كلي گفت تقريبا در اكثر ايستگاه هاي هواشناسي استان مركزي كه مورد مطالعه قرار گرفته اند حداقل در سطح اطمينان 90% در بارش بهمن ماه روند كاهشي معني دار وجود دارد. نتايج بررسي شاخص هاي بارش فرين بيانگر وقوع بيشترين مقدار آستانه بارش فرين در ايستگاه شازند (28 ميلي متر) و كمترين آن در ايستگاه ساوه (15 ميلي متر) است.