تحليل جنگ جمل بر اساس الگوي كنشي گريماس (مبتني بر داده‌هاي نهج‌البلاغه)

يكي از جلوه‌هاي دوران خلافت اميرالمؤمنين عليه السلام، نبردهاي آن حضرت و نحوه‌ي تعامل ايشان با ناسازگاران آن دوران است. برخي از وقايع اين نبردها نياز به كاويدن دارد تا زواياي مختلف آن روشن‌تر شود. دانش «روايت‌شناسي» و استفاده از علوم جديد مي‌تواند به‌تفصيل و شرح اين وقائع كمك كند. ازجمله نظريه‌پردازان اين عرصه الگيرداس گريماس است كه بافت روايت را به شكل گرامري و دستوري زبان نزديك دانسته و با چشم‌پوشي از تفاوت محتواي داستان، آن را داراي شاكله‌اي كلي مي‌داند. گريماس براي تفسير روايت يك طرح كلي با شش كنشگر معرفي مي‌كند تا زواياي پنهان آن را براي مخاطب روشن شود. اين جستار با روش توصيفي - تحليلي درصدد است، اركان مختلف اين الگوي شش‌بخشي را بر روي روايت نهج‌البلاغه از نبرد جمل، پياده نموده و دريافتي شاكله‌مند از حوادث اين جنگ ارائه نمايد. نتايج اين پياده‌سازي نشان مي‌دهد كه نهج‌البلاغه در هر شش بخش الگوي كنشي گريماس، عبارات قابل‌توجهي را در ميان گزارده است. كاوش گزاره‌هاي نهج‌البلاغه نشان مي‌دهد كه كنشگر اصلي طلحه و زبير بوده‌اند و كنش ساير افراد حول حركت و رفتار آنها مي‌چرخد.