ارزيابي مؤلفه‌ها و ‌شاخص‌هاي ارزيابي تاب‌آوري اقتصادي كشاورزان در برابر مخاطرات اقليمي

اثرپذيري جوامع از تغيير اقليم وابسته به ميزان تاب‌آوري آنان است. بنابراين شناخت و تقويت تاب‌آوري به‌منظور كاهش آسيب‌پذيري و مقابله با مخاطرات اقليمي از اهميت خاصي برخوردار است. رويكرد تاب‌آوري اقتصادي با‌توجه‌به ماهيت پويا و آينده‌نگري كه دارد مي‌تواند به‌منظور افزايش توان سازگاري اقتصاد در برابر مخاطرات مؤثرتر عمل كند، لذا مطالعه سطح تاب‌آوري اقتصادي روستا و به‌ويژه كشاورزان در برابر شوك‌ها بسيار ضروري است. اين مطالعه با هدف دستيابي به شاخص‌هاي مناسب براي ارزيابي تاب‌آوري اقتصادي كشاورزان در مقابله با مخاطرات اقليمي در دو مرحله و با استفاده از تكنيك مرور نظام‌مند و دلفي انجام شد. در مرحله اول، بر اساس مرور نظام‌مند ادبيات نظري تاب‌آوري، مدلي از تاب‌آوري به‌عنوان الگوي مناسب مطالعات تاب‌آوري اقتصادي كشاورزان انتخاب شد كه از سه بعد اصلي پايداري، سازگاري و تغيير تشكيل شده است، سپس ۴۴ شاخص‌ اوليه استخراج شد. مرحله دوم با بهره‌گيري از تكنيك دلفي انجام شد. طبق نتايج، از ۴۴ شاخص موردبررسي ۱۹ شاخص به‌عنوان شاخص‌هاي مناسب ارزيابي انتخاب شد و بر اساس نظرات صاحب‌نظران و نخبگان از اين تعداد ۶ شاخص در بعد پايداري، ۹ شاخص در سازگاري و ۴ شاخص در ‌تغيير بيشترين فراواني را داشت و شاخص‌هاي توانايي تطبيق نسبي شرايط اقتصادي خانواده در زمان بحران، برخورداري از ظرفيت شغلي و معيشتي متنوع، توانايي ايجاد و توسعه كسب‌وكار از‌طريق تنوع‌بخشي فعاليت‌هاي غيرزراعي از بيشترين اهميت و تأكيد برخوردار بودند. بر اساس نتايج، جهت افزايش سازگاري و تاب‌آوري كشاورزان در مقابله با مخاطرات اقليمي، تقويت دانش كشاورزان، تنوع‌بخشي فعاليت‌هاي غير زراعي با ايجاد درآمدهاي جايگزين، از مهم‌ترين راهكارها در اين زمينه هستند.