ارزيابي دقت نقشه‌هاي خاك جهاني و منطقه‌اي در پيش‌بيني جريان با استفاده از مدل SWAT حوزه آبخيز تالار استان مازندران

در اكثر كشورهاي درحال‌توسعه، داده‌هاي جامع مرجع مكاني دقيق خاك هنوز در دسترس نيست. FAO از طريق پايگاه داده هماهنگ شده جهاني خاك، نقشه جهاني را آماده‌سازي كرد. هدف اين مطالعه ارزيابي جزئيات موردنياز نقشه منطقه‌اي در مقايسه با نقشه جهاني خاك حوزه آبخيز تالار با استفاده از مدل SWAT بود. در اين مدل، داده‌هاي اقليمي 2017-2004 براي شبيه‌سازي رواناب استفاده شد. دو سال اول به‌عنوان دوره گرم كردن مدل، سال‌هاي 2015-2005 جهت واسنجي و 2017-2016 براي صحت‌سنجي مدل بكار گرفته شد. تحليل حساسيت و عدم قطعيت در نرم‌افزار SWAT-CUP با كمك الگوريتم SUFI-2 انجام شد. ارزيابي مدل با استفاده از آماره‌هاي ضرايب تبيين (R2) و نش- ساتكليف (NSE) انجام شد. پارامتر ظرفيت آبِ قابل‌دسترس خاك، پارامتر حساس تعيين شد. بارش (جريان روزميني) قبل از واسنجي، 7/32 درصد (جهاني) و 3/29 درصد (منطقه‌اي) شبيه‌سازي شد. پس از واسنجي بر اساس نقشه خاك منطقه‌اي (NSE=0.56 و R2= 0.74) و جهاني (NSE=0.56 و R2= 0.64) و در مرحله صحت‌سنجي نيز به ترتيب منطقه‌اي (NSE=0.59 و R2= 0.76) جهاني (NSE=0.62 و R2= 0.75) برآورد گرديد. نتايج بيانگر عملكرد قابل‌قبول مدل در شبيه‌سازي جريان بود. زير حوضه 9 (جنگل برگ‌ريز) و 14 (چراگاه تابستانه) به ترتيب كمترين و بيشترين سهم را در توليد رواناب داشتند. نقشه منطقه‌اي نتايج مطمئن‌تري ارائه نمود. اگرچه اطلاعات اضافي ارائه‌شده نقشه منطقه‌اي ضمن تغيير پارامترهاي بهينه‌شده در مدل، فاقد تأثير بر جريان خروجي حوضه است، نتايج حاكي از عدم تأثير قابل‌توجه نقشه خاك منطقه‌اي، بر پيش‌بيني جريان بود و مي‌توان در صورت عدم دسترسي آن، از اطلاعات نقشه خاك جهاني استفاده كرد.