بررسي تغييرات زماني-مكاني نمايه حدي امواج گرمايشي و سرمايشي در ايران

دما يكي از عناصر اقليمي مي‌باشد كه در طول زمان دچار نوسانات زيادي شده است. زماني كه اين نوسانات افزايش و كاهش بيش‌ازحد نرمال داشته باشند و در ناحيه بالا و پايين توزيع آماري قرار گيرند، در صورت تداوم مي‌تواند منجر به ايجاد امواج گرمايشي و سرمايشي شود. هدف از اين مطالعه تحليل تغييرات زماني و مكاني امواج گرمايشي و سرمايشي ايران طي دوره‌اي 50 ساله مي‌باشد. بدين منظور دماي 663 ايستگاه همديد از سال 1341 تا 1383 از پايگاه داده‌اي اسفزاري اخذ گرديده است. به‌منظور تكميل اين پايگاه دماي روزانه از سال 1383 تا 1390 از سازمان هواشناسي كشور اخذ و به پايگاه داده‌اي مذكور اضافه گرديده است. به‌منظور انجام محاسبات و ترسيم نقشه‌ها از نرم‌افزارهاي Matlab و grads و surfer بهره گرفته‌شده است. براي تحليل روند از رگرسيون بهره گرفته‌شده است. نتايج حاصل از اين مطالعه نشان داد كه نمايه‌هاي حدي امواج سرمايشي و امواج گرمايشي ضمن اينكه تأثير مستقيمي بر همديگر داشته‌اند در اكثر مساحت ايران از روند افزايشي برخوردار بوده است. توزيع آماري نمايه حدي امواج سرمايشي ناهمگن‌تر از نمايه حدي امواج گرمايشي است. به‌طوري‌كه ضريب تغييرات مكاني براي امواج سرد 84.22 درصد مي‌باشد. همچنين نمايه حدي امواج سرمايشي تغييرپذيري مكاني بيشتري را داشته است. بالاترين ميزان پراش مشترك نمايه حدي امواج گرمايشي و سرمايشي در شمال غرب، شرق و امتداد كوه‌هاي زاگرس ديده‌شده است. تحليل روند نمايه‌ها نشان داد كه امواج گرم در 65.8% ايران تشديد شده­اند و از شدت امواج سرد در 48.5% ايران كاسته شده است.