استلزام منطقي چگونه تحليل و صورت‌بندي مي‌شود؟ بررسي انتقادي مقاله «ملاحظات تاريخي نظام‌هاي حاج‌حسيني»

در زبان طبيعي گاهي با استدلال‌هايي سروكار داريم كه در آن‌ها حروف ربط غيرتابع‌ارزشي حضور دارد. منطق كلاسيك از عهده تحليل و صورت‌بندي اين استدلال‌ها برنمي‌آيد. افزون بر اين، استلزام منطقي در استدلال درست چهار ويژگي دارد: صدق‌نگهدار بودن، ضروري بودن، صوري بودن، كلي بودن. در منطق كلاسيك كه اصول EFQ وEQT درست و معتبر ارزيابي مي‌شود، ويژگي دوم تأمين نمي‌شود. حاج‌حسيني در كتاب «طرحي نو از اصول و مبتني منطق» با تأسيس دو نظام منطقي تابع‌ارزشي و غيرتابع‌ارزشي و گسترش اين نظام‌ها راه را بر حل اين دو مسأله گشوده است.در همين ارتباط اما اسدالله فلاحي در مقاله «ملاحظات تاريخي نظام‌هاي حاج‌حسيني» كه در شماره بهار و تابستان ۱۴۰۲، دوفصلنامه علمي، پژوهشي «شناخت» منتشر شده است، سه ادعا به نويسنده كتاب نسبت داده است: ۱) تفكيك پاره‌هاي تابع‌ارزشي از پاره‌هاي غيرتابع‌ارزشي از ابداعات نويسنده است ۲) منطق كلاسيك ميان «استلزام مادي» و «استنتاج» خلط كرده و آنها را يكي گرفته است ۳) «فراقضيه استنتاج» به اين دليل كه رابطه مقدمات با هم، عطف مصداقي است، نادرست است. در اين مقاله نشان مي‌دهيم كه هيچ يك از اين دعاوي در اين كتاب مطرح نشده است و اين بدفهمي تنها از گزينش يك عبارت از متني مفصل و فهم ناقص آن شكل گرفته است. درضمن همان‌طور كه فلاحي اشاره است استنتاج هر تناقضي از هر تناقضي در نظام تابع‌ارزشي درست و معتبر است و رابطۀ تعدي در استدلال‌ها، به خلاف منطق ربط كلاسيك تننت، در هر دو نظام تابع‌ارزشي و غيرتايع‌ارزشي برقرار است.