تجربه‌هاي مؤثر در توسعه تفكر استراتژيك مديران: رويكردي پديدارشناسانه

هدف: تفكر استراتژيك مدت‌هاست كه نقطه كانوني موفقيت سازمان‏ها شناخته شده است و به‌عنوان يك قابليت شناختي، مي‌تواند با تضمين استمرار مزيت‌هاي رقابتي، سازمان‏ها را به‌سمت مديريت مؤثرتر تغييرات محيطي هدايت كند. تفكر استراتژيك از ديرباز به‌عنوان يكي از الزامات مديريت ارشد در نظر گرفته شده است. با افزايش پيچيدگي محيطي، اين توانايي در سطوح پايين‌تر سازمان‏ها نيز لازم است. اين قابليت به مديران كمك مي‌كند تا ضمن دركِ وقايع آينده، آن‌ها را پيش‌بيني و كنترل كنند و به‌جاي تأثير گرفتن از تغييرات، آن‌ها را تحت تأثير قرار دهند. پژوهش در زمينه نحوه توسعه تفكر استراتژيك اندك است. از ديدگاه‌هاي مختلفي مي‌توان بررسي كرد كه تفكر استراتژيك چگونه توسعه مي‌يابد و مديران چگونه به متفكران استراتژيك ماهر تبديل مي‌شوند. پژوهش حاضر قصد دارد كه توسعه تفكر استراتژيك را از منظر تجربه بررسي كند. هدف اين پژوهش، شناسايي و تبيين تجربه‌ها و ويژگي‌هاي مؤثر آن‌ها در توسعه تفكر استراتژيك مديران صنعت فناوري‌هاي مالي (فين‌تك) در ايران است. روش: پژوهش حاضر بر اساس روش پژوهش كيفي و رويكرد پديدارشناسي توصيفي انجام شد. تمركز اصلي تحليل پديدارشناختي، بررسي تجربه است و هدف آن، توصيف تجربه‌ به همان صورتي است كه در زندگي رخ داده است. براي شناسايي تجربه‌هاي مديران در توسعه تفكر استراتژيك، از مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختار يافته براي گردآوري داده‌ها استفاده شد كه با اهداف اين مطالعه مطابقت داشت و به مشاركت‌كنندگان اجازه داد تا تجربه خود را از موضوع در دست مطالعه بازسازي كنند. براي انتخاب مشاركت‌كنندگان، از روش‌هاي غيراحتمالي و هدفمند قضاوتي و گلوله برفي استفاده شد. ۱۴ مدير ارشد حوزه فناوري مالي، به‌عنوان مشاركت‌كنندگان در پژوهش انتخاب شد. براي تحليل داده‌ها روش كلايزي به‌كار گرفته شد كه مراحل آن عبارت است از: پياده‌سازي و مكتوب‌كردن مصاحبه‌ها و خواندن چندباره آن‌ها، استخراج گزاره‌هاي معنادار، صورت‌بندي معاني براي گزاره‌هاي معنادار، سازمان‏دهي معاني صورت‌بندي شده و ايجاد دسته‌ها، خوشه‌ها و تم‌ها، صورت‌بندي توصيف جامع در قالب گزاره‌هايي براي دستيابي به ساختار بنيادين پديده و رجوع به مشاركت‌كنندگان و اعتبارسنجي يافته‌ها و در صورت نياز، اصلاح آن‌ها. يافته‌ها: اين پژوهش به شناسايي هفت تجربه مؤثر در توسعه تفكر استراتژيك مديران صنعت فناوري مالي در ايران و ويژگي‌هاي اين تجربه‌ها منجر شد. اين تجربه‌ها عبارت‌اند از: گشودگي در برابر تجربه، حمايت مربيان، راهبري موقعيت‌هاي خطير، تمركز بر توسعه فردي، شبكه‌سازي و ارتباطات گسترده، به چالش كشيده‌شدن توسط يك موقعيت بحراني و شكست و ناكامي به‌مثابه ابزار توسعه. نتايج با استفاده از مراجعه مجدد به مشاركت‌كنندگان و تأييد آنان اعتبارسنجي شد. نتيجه‌گيري: اين پژوهش در امتداد پژوهش‏هايي قرار دارد كه بر نقش تجربه در يادگيري تأكيد كرده‌اند. پژوهش حاضر در حوزه صنعت فناوري مالي در ايران انجام شد و نتايج حاصل از تحليل داده‌ها و تأييد آن توسط مشاركت‌كنندگان، نقش تجربه در توسعه تفكر استراتژيك را تأييد كرد.