ارزيابي گسترش شهري و تأثير آن بر شكل ‌گيري فقر شهري (مورد: شهر اروميه)

در چند دهه اخير شهر اروميه به مانند ديگر شهرهاي بزرگ ايران رشد شهري شتابان داشته است. يكي از مهم‌ترين اثرات اين رشد شتابان گسترش سريع شهر اروميه بوده است. بخش بزرگي از اين گسترش توسط مهاجران مناطق روستايي بوده است كه مشكلات مبدأ را نيز به همراه خود به شهر آورده‌اند. حال اين تحقيق به دنبال اثبات اين فرض است كه بين گسترش شهري و شكل‌گيري خوشه‌هاي فقر رابطه معناداري وجود دارد. در رابطه با فقر شهري و تحليل فضايي آن مطالعات زيادي انجام شده است، اما در ارتباط با گسترش شهر و ارتباط آن بر شكل‌گيري خوشه‌هاي فقر شهري مطالعات كمتري انجام شده است. ازاين‌رو اين پژوهش با انتخاب شهر اروميه به‌عنوان نمونه موردي در جستجوي ارزيابي رابطه گسترش شهر اروميه و توزيع خوشه‌هاي فقر شهري است. در اين پژوهش وضعيت فقر شهري در دوره‌هاي مختلف توسعۀ شهري در طول صد سال اخير بررسي مي‌شود. در اين راستا، روش‌هاي مختلف براي تحليل اثر گسترش شهري بر فقر شهري و تهيه اطلاعات مكاني مورد نياز براي تصميم‌گيري بهتر آميخته شده است. در مرحله اول 21 شاخص در سه بعد اقتصادي، اجتماعي و كالبدي انتخاب و براي ارزيابي فقر شهري در سطح بلوك‌هاي آماري از يك روش پيشنهادي استفاده شده است. در نهايت گسترش شهر از سال 1311 تا 1401 در 8 دورۀ توسعه استخراج شده است و وضعيت فقر شهري در هر دورۀ توسعه مورد ارزيابي قرار گرفته است. نتايج نشان مي‌دهد كه خوشه‌هاي فقر شهري همگام با گسترش شهر شكل گرفته است. بيشترين افزايش فقر شهري در بعد كالبدي مربوط به دورۀ 1383تا 1401 با مقدار 21 درصد، در بعد اجتماعي با مقدار10 درصد در دورۀ 1366 1373و در بعد اقتصادي مربوط به دورۀ 1354 1366 با مقدار 6 درصد بوده است. همچنين بيشترين افزايش شاخص كل فقر شهري با مقدار29 درصد مربوط به دورۀ 1401 1383 است. نتايج رگرسيون خطي نشان مي‌دهد كه بين گسترش شهري و شكل‌گيري خوشه‌هاي فقر شهري رابطه مستقيم وجود دارد و به‌طور كلي گسترش شهري 37 درصد از شكل‌گيري فقر شهري را تبيين مي‌كند.